Shloka 19
Bhīṣma’s Counsel on Reconciliation and Partition (भीष्मोपदेशः—संधि-राज्यविभागविचारः)
व्यास उवाच अनुृतान्मोक्ष्यसे भद्रे धर्मश्लैष सनातन: । नतु वक्ष्यामि सर्वेषां पा्चाल शृणु मे स्वयम्,व्यासजी बोले--भद्रे! तुम झूठसे बच जाओगी। (पाण्डवोंके लिये) यह सनातन धर्म है। (कुन्तीसे यों कहकर वे ट्रुपदसे बोले) पांचालराज! (इस विवाहमें एक रहस्य है, जिसे) मैं सबके सामने नहीं कहूँगा। तुम स्वयं एकान्तमें चलकर मुझसे सुन लो
Vyāsa uvāca: anṛtān mokṣyase bhadre dharmaśleṣa sanātanaḥ | na tu vakṣyāmi sarveṣāṃ pāñcāla śṛṇu me svayam ||
Vyāsa sprach: „O edle Frau, du wirst von der Unwahrheit befreit werden; dies ist das ewige Dharma, eng an die Rechtschaffenheit gebunden (und zum Wohl der Pāṇḍavas). Doch werde ich es nicht vor allen aussprechen. O König von Pāñcāla, komm—höre es von mir selbst, im Verborgenen.“
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse upholds satya (truthfulness) as integral to sanātana-dharma: liberation from untruth is presented as a moral necessity, while also recognizing that sensitive matters may require discreet, responsible communication rather than public disclosure.
Vyāsa addresses a noble lady (contextually Kuntī), assuring her that she will be cleared of the taint of falsehood and that this aligns with enduring dharma connected to the Pāṇḍavas’ welfare. He then turns to the Pāñcāla king (Drupada) and says he will not reveal a certain matter publicly, asking him to hear it privately.