Shloka 7

उच्चैःश्रवसः वर्णविपणः तथा नागशापः

Uccaiḥśravas Color-Wager and the Nāga Curse

Devanagari script

ततो<5नन्तः समुत्थाय ब्रह्म॒णा परिचोदित: । नारायणेन चाप्युक्तस्तस्मिन्‌ कर्मणि वीर्यवान्‌,जब ब्रह्माजीने प्रेरणा दी और भगवान्‌ नारायणने भी आदेश दे दिया, तब अतुलपराक्रमी अनन्त (शेषनाग) उठकर उस कार्यमें लगे

Transliteration

tato 'nantaḥ samutthāya brahmaṇā paricoditaḥ | nārāyaṇena cāpy uktaḥ tasmin karmaṇi vīryavān ||

Translation

Darauf erhob sich Ananta (Śeṣa), von Brahmā angetrieben und auch von Nārāyaṇa angewiesen; jener Kraftvolle machte sich an das ihm bestimmte Werk.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय

• अनन्तः: Ananta (Śeṣa)
• अनन्तः: Karta
• Type: Noun
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• समुत्थाय: having risen, getting up
• Type: Verb
• Root: सम्-उत्-स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वक्रिया

• ब्रह्मणा: by Brahmā
• ब्रह्मणा: Karana
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• परिचोदितः: urged, prompted
• Type: Verb
• Root: परि-चुद् (धातु)
• Form: कर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नारायणेन: by Nārāyaṇa
• नारायणेन: Karana
• Type: Noun
• Root: नारायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय

• अपि: also
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय

• उक्तः: told, instructed
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: कर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• कर्मणि: in the task, in the act
• कर्मणि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• वीर्यवान्: mighty, powerful
• Type: Adjective
• Root: वीर्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

शौनक उवाच

Characters & Entities

• शौनक (Śaunaka)
• अनन्त / शेष (Ananta / Śeṣa)
• ब्रह्मा (Brahmā)
• नारायण (Nārāyaṇa)

Educational Q&A

What is the core teaching?

True power is shown by readiness to act in accordance with rightful instruction and cosmic purpose; might becomes dharmic when guided by higher authority and directed toward an ordained task.

What is happening in the narrative?

Śaunaka reports that Ananta (Śeṣa) rises and undertakes a specific work after being prompted by Brahmā and also commanded by Nārāyaṇa, indicating coordinated divine direction behind the action.