Shloka 5
द्रौपदी-स्वयंवर-प्रारम्भः
Commencement of Draupadī’s Svayaṃvara
तृषार्तश्न क्षुधार्तक्ष एकायनगत: पथि । अपश्यदजित: संख्ये मुनि प्रतिमुखागतम्,प्रतापी विश्वामित्र उन्हें अपना यजमान बनाना चाहते थे। राजा कल्माषपाद युद्धमें कभी पराजित नहीं होते थे। उस दिन वे भूख-प्याससे पीड़ित थे और ऐसे तंग रास्तेपर आ पहुँचे थे, जहाँ एक ही आदमी आ-जा सकता था। वहाँ आनेपर उन्होंने देखा, सामनेकी ओससे मुनिश्रेष्ठ महामना वसिष्ठकुमार आ रहे हैं
tṛṣārtaś ca kṣudhārtaś ca ekāyanagataḥ pathi | apaśyad ajitaḥ saṅkhye muniṃ pratimukhāgatam ||
Von Durst und Hunger gequält und auf einen schmalen Pfad geraten, der nur einem einzigen Durchgang Raum bot, erblickte der König—im Kampf unbesiegt—einen Weisen, der ihm von vorn entgegenkam. Im Gefüge der Erzählung kündigt diese Begegnung auf engem Weg einen Konflikt der Prioritäten an: königliche Macht und Dringlichkeit auf der einen, die unverletzliche Würde des Brahmanen-Weisen auf der anderen Seite—und sie stellt die ethische Frage, wer weichen muss und wie Dharma unter Druck zu wahren ist.
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
Even when driven by bodily distress (hunger and thirst) and backed by worldly power (an undefeated king), one must still negotiate conduct on the basis of dharma—especially in encounters involving sages—since ethical restraint is tested most sharply under pressure.
A battle-unconquered king, weakened by hunger and thirst, reaches a narrow one-person path and sees a sage coming toward him head-on, setting up a tense meeting where right-of-way and respect become morally charged.