Shloka 4
Kalmāṣapāda’s Encounter with Śakti and the Escalation of the Vasiṣṭha–Viśvāmitra Feud (कल्माषपाद–शक्ति प्रसङ्गः)
तस्यां संसक्तमनस: कौमारब्रह्मचारिण: । चिरस्य रेतश्नस्कन्द तदृषिद्रोण आदधे,मुनिवर भरद्वाजने कुमारावस्थासे ही दीर्घकाल-तक ब्रह्मचर्यका पालन किया था। घृताचीमें चित्त आसक्त हो जानेके कारण उनका वीर्य स्खलित हो गया। महर्षिने उस वीर्यको द्रोण (यज्ञकलश)-में रख दिया
tasyāṁ saṁsaktamanasaḥ kaumāra-brahmacāriṇaḥ | cirasya retaḥ skandat tad ṛṣi-droṇa ādadhe ||
Bharadvāja, ein Weiser, der seit seiner Jugend lange das brahmacarya bewahrt hatte, heftete seinen Geist an Ghṛtācī; dadurch entwich sein Samen. Der Seher sammelte ihn daraufhin sorgfältig und legte ihn in einen droṇa (ein Gefäß), womit die außergewöhnliche Geburt, die folgen wird, in Gang gesetzt wurde. Die Stelle betont, dass selbst große Asketen vom Begehren geprüft werden und dass bei einem Fehltritt Selbstzucht und Verantwortung gefordert sind.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical tension between ascetic discipline (brahmacarya) and the power of desire: even accomplished sages can be shaken, but dharma also demands accountability—one should respond to a lapse with restraint, care, and responsibility rather than denial or harm.
Sage Bharadvāja becomes mentally attached to the apsaras Ghṛtācī; his semen is discharged, and he preserves it by placing it into a droṇa (vessel). This act becomes the narrative basis for the later emergence of Droṇa, linking the vessel (droṇa) with the name and origin story.