Shloka 3
एकचक्रानिवासप्रस्तावः | Ekacakrā Sojourn—Vyāsa’s Consolation and Directive
ममेयं वसुसम्पूर्णा पुरोचन वसुंधरा । यथेयं मम तद्वत् ते स तां रक्षितुमहसि,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! जब राजा धूृतराष्ट्रने पाण्डवोंको इस प्रकार वारणावत जानेकी आज्ञा दे दी, तब दुरात्मा दुर्योधनको बड़ी प्रसन्नता हुई। भरतश्रेष्ठ) उसने अपने मन्त्री पुरोचनको एकान्तमें बुलाया और उसका दाहिना हाथ पकड़कर कहा, 'पुरोचन! यह धन-धान्यसे सम्पन्न पृथ्वी जैसे मेरी है, वैसे ही तुम्हारी भी है; अतः तुम्हें इसकी रक्षा करनी चाहिये। मेरा तुमसे बढ़कर दूसरा कोई ऐसा विश्वासपात्र सहायक नहीं है, जिससे मिलकर इतनी गुप्त सलाह कर सकूँ, जैसे तुम्हारे साथ करता हूँ
mameyaṁ vasusampūrṇā purocana vasuṁdharā | yatheyaṁ mama tadvat te sa tāṁ rakṣitum arhasi ||
Vaiśampāyana sprach: „O Purocana, diese Erde, reich an Schätzen und Gütern, gehört mir. Wie sie mir gehört, so gehört sie auch dir; darum sollst du sie schützen.“ (Im Zusammenhang ist dies eine berechnete Zusicherung, um Purocanas Loyalität zu binden und ihn für einen geheimen, unrechtmäßigen Plan gegen die Pāṇḍavas zu gewinnen.)
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse illustrates how power can use gifts and flattering claims of shared ownership to secure complicity. Ethically, it warns that loyalty purchased through greed and false intimacy can become an instrument of adharma, especially when rulers disguise harmful intentions as ‘protection’ of the realm.
In the surrounding episode, after Dhṛtarāṣṭra orders the Pāṇḍavas to go to Vāraṇāvata, Duryodhana privately engages his agent Purocana. By assuring him that the prosperous kingdom is ‘as much yours as mine,’ he binds Purocana to carry out a secret mission under the pretext of guarding the king’s interests.