Shloka 2
Hiḍimbā’s Petition, Conditional Union with Bhīma, and the Birth-Naming of Ghaṭotkaca (आदि पर्व, अध्याय १४३)
धृतराष्ट्रप्रयुक्तास्ते केचित् कुशलमन्त्रिण: । कथयांचक्रिरे रम्यं नगरं वारणावतम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर राजा दुर्योधन और उसके छोटे भाइयोंने धन देकर तथा आदर-सत्कार करके सम्पूर्ण अमात्य आदि प्रकृतियोंको धीरे-धीरे अपने वशमें कर लिया। कुछ चतुर मन्त्री धृतराष्ट्रकी आज्ञासे (चारों ओर) इस बातकी चर्चा करने लगे कि “वारणावत नगर बहुत सुन्दर है। उस नगरमें इस समय भगवान् शिवकी पूजाके लिये जो बहुत बड़ा मेला लग रहा है, वह तो इस पृथ्वीपर सबसे अधिक मनोहर है'
dhṛtarāṣṭraprayuktās te kecit kuśala-mantriṇaḥ | kathayāṃ cakrire ramyaṃ nagaraṃ vāraṇāvatam ||
Vaiśampāyana sprach: Auf Dhṛtarāṣṭras Geheiß begannen einige kundige Minister, in alle Himmelsrichtungen Lobreden zu verbreiten und Vāraṇāvata als eine liebliche, erfreuliche Stadt zu preisen. Im Zusammenhang der Erzählung ist dieses öffentliche Rühmen ein berechneter Vorwand—ein ethisch fragwürdiger Gebrauch von Rat und Propaganda, verhüllt durch den Schein von Frömmigkeit und städtischer Bewunderung.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how power can manipulate public opinion through seemingly harmless praise. Ethically, it warns that counsel (mantra) divorced from dharma becomes an instrument of deception—especially when authority uses ministers to manufacture consent for hidden aims.
Under Dhṛtarāṣṭra’s prompting, some capable ministers begin circulating favorable talk about the city of Vāraṇāvata. This sets the stage for directing others toward that place under an attractive public narrative.