Shloka 35
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
चालयन् रथनागांश्व॒ संचचाल वृकोदर: । भीमसेनकी गदासे मस्तक फट जानेके कारण वे पर्वतोंके समान विशालकाय गजराज लोहूके झरने बहाते हुए वज़्के आघातसे (पंख कटे हुए) पहाड़ोंकी भाँति पृथ्वीपर गिर पड़ते थे। अर्जुनके बड़े भाई पाण्डुनन्दन भीमने हाथियों, घोड़ों एवं रथोंको धराशायी कर दिया। पैदलों तथा रथियोंका संहार कर डाला। जैसे ग्वाला वनमें डंडेसे पशुओंको हाँकता है, उसी प्रकार भीमसेन रथियों और हाथियोंको खदेड़ते हुए उनका पीछा करने लगे ।। ३२ -३४३ | वैशम्पायन उवाच भारद्वाजप्रियं कर्तुमुद्यत: फाल्गुनस्तदा
cālayan rathanāgāśvān sañcacāla vṛkodaraḥ | bhīmasenakī gadāse mastaka phaṭ jāneke kāraṇa ve parvatoṃke samān viśālakāya gajarāja lohūke jharane bahāte hue vajrāghātase (pakṣa kaṭe hue) pahāṛoṃkī bhānti pṛthvīpara gira paṛte the | arjunake baṛe bhāī pāṇḍunandana bhīmne hāthiyoṃ, ghoṛoṃ evaṃ rathoṃko dharāśāyī kara diyā | paidaloṃ tathā rathiyoṃkā saṃhāra kara ḍālā | jaise gvālā vanameṃ ḍaṇḍese paśuoṃko hāṃkatā hai, usī prakāra bhīmasena rathiyoṃ aura hāthiyoṃko khadeṛte hue unakā pīchā karane lage ||
Vaiśampāyana sprach: Vṛkodara (Bhīma) stürmte über das Schlachtfeld und ließ Wagen, Elefanten und Pferde erbeben. Von Bhīmasenas Keule getroffen, barsten die großen Elefantenkönige—massig wie Berge—am Haupt und stürzten zu Boden wie flügellose Berge, die ein Blitz gefällt hat, während Blut in Strömen floss. Bhīma, Pāṇḍus Sohn und Arjunas älterer Bruder, brachte Elefanten, Pferde und Wagen gleichermaßen zu Fall und metzelte Fußvolk und Wagenkämpfer nieder. Wie ein Kuhhirt im Wald mit dem Stab das Vieh vorantreibt, so jagte Bhīmasena die Wagenlenker und Elefanten auseinander und setzte ihnen in unerbittlicher Verfolgung nach.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights kṣatriya-style valor and battlefield resolve: Bhīma acts with overwhelming force to break enemy formations. Ethically, it reflects the epic’s realism about war—heroism is praised, yet the imagery of blood and collapse underscores the grave cost of violence.
Vaiśampāyana describes Bhīma charging through combat, shaking chariots, elephants, and horses. With mace-blows he fells massive elephants and destroys chariots and troops, then pursues the routed fighters like a cowherd driving cattle.