Shloka 1
Jatugṛha-dāhānantara-vṛttāntaḥ
Aftermath of the Lac House Fire
इस प्रकार श्रीमह्या भारत आदिपव॑ीके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें कर्णके राज्याथिषेकसे सम्बन्ध रखनेवाला एक सौ पैंतीसवाँ अध्याय प्रा हुआ ॥/ १३५ ॥। (दाक्षिणात्य अधिक पाठके २६ श्लोक मिलाकर कुल ४३३ “लोक हैं) न२््च्य्निनाय्ि श््य नी्-नत्तज्स षट्त्रिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: भीमसेनके द्वारा कर्णका तिरस्कार और दुर्योधनद्वारा उसका सम्मान वैशम्पायन उवाच ततः स्रस्तोत्तरपट: सप्रस्वेद: सवेपथु: । विवेशाधिरथो रऊझूं यष्टिप्राणो ह्वयन्निव,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर लाठी ही जिसका सहारा था, वह अधिरथ कर्णको पुकारता हुआ-सा काँपता-काँपता रंगभूमिमें आया। उसकी चादर खिसककर गिर पड़ी थी और वह पसीनेसे लथपथ हो रहा था
vaiśampāyana uvāca | tataḥ srastottarapaṭaḥ saprasvedaḥ savepathuḥ | viveśādhiratho raṅgaṁ yaṣṭiprāṇo hvayann iva ||
Vaiśampāyana sprach: Da betrat Adhiratha die Arena — sein Obergewand war herabgerutscht, er war schweißnass und zitterte. Auf einen Stab gestützt, als wäre er sein Leben selbst, kam er heran, als rufe er nach Karṇa, als wolle er ihn herbeirufen. Die Szene hebt die Verletzlichkeit eines betagten Wagenlenker-Vaters hervor und den menschlichen Preis, der unter öffentlichen Schaustellungen von Ehre und Rivalität verborgen liegt.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how public honor and rivalry rest upon private suffering: an elderly guardian, shaken and sweating, enters the arena dependent on a staff. It invites ethical reflection on compassion and the dignity owed to those of lower social standing or advanced age, even amid grand political displays.
Vaiśampāyana describes Adhiratha—Karṇa’s foster-father—entering the arena in distress, trembling and perspiring, his upper cloth fallen, leaning on a staff and calling out as if for Karṇa. This sets the emotional tone around Karṇa’s public recognition and the tensions of insult and honor in the surrounding episode.