Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
तां प्रतिज्ञां प्रतिज्ञाय यां कर्तास्म्यचिरादिव । द्रुपदेनैवमुक्तो5हं मनन््युनाभिपरिप्लुत:,चलते समय मैंने एक प्रतिज्ञा की थी, जिसे शीघ्र पूर्ण करूँगा। ट्रुपदके द्वारा जो इस प्रकार तिरस्कारपूर्ण वचन मेरे प्रति कहा गया है, उसके कारण मैं क्षोभसे अत्यन्त व्याकुल हो रहा हूँ
tāṃ pratijñāṃ pratijñāya yāṃ kartāsmy acirād iva | drupadenaivam ukto 'haṃ manyunābhipariplutaḥ ||
Nachdem ich jenes Gelübde abgelegt habe — das ich in Kürze zu erfüllen gedenke —, bin ich nun von brennendem Groll überwältigt, denn Drupada hat mich mit Worten der Verachtung angesprochen. Der Stachel der Kränkung versetzt mich in Aufruhr, und mein beschworener Entschluss verhärtet sich und verlangt nach Wiedergutmachung.
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights how a solemn vow (pratijñā) can be intensified by wounded honor: contemptuous speech provokes manyu (wrath), which can redirect human agency toward retaliation. Ethically, it warns that anger born of insult can harden resolve and set in motion consequences that exceed the original grievance.
The speaker reports that, after making a vow to accomplish something soon, he is now emotionally overwhelmed because Drupada has spoken to him in a disparaging manner. The insult becomes the immediate catalyst that fuels his determination to carry out the vow and seek redress.