Shloka 14
पाण्डोः प्रव्रज्या-व्रतवर्णनम् | Pāṇḍu’s Resolve for Renunciation and Forest Discipline
ततः सा पट्टमादाय कृत्वा बहुगुणं तदा । बबन्ध नेत्रे स्वे राजन् पतिव्रतपरायणा,जनमेजय! गान्धारीने जब सुना कि धूृतराष्ट्र अंधे हैं और पिता-माता मेरा विवाह उन्हींके साथ करना चाहते हैं, तब उन्होंने रेशमी वस्त्र लेकर उसके कई तह करके उसीसे अपनी आँखें बाँध लीं। राजन! गान्धारी बड़ी पतिव्रता थीं। उन्होंने निश्चय कर लिया था कि मैं (सदा पतिके अनुकूल रहूँगी,, उनके दोष नहीं देखूँगी। तदनन्तर एक दिन गान्धारराजकुमार शकुनि युवावस्था तथा लक्ष्मीके समान मनोहर शोभासे युक्त अपनी बहिन गान्धारीको साथ लेकर कौरवोंके यहाँ गये और उन्होंने बड़े आदर-सत्कारके साथ धृतराष्ट्रको अपनी बहिन सौंप दी। शकुनिने भीष्मजीकी सम्मतिके अनुसार विवाह-कार्य सम्पन्न किया
tataḥ sā paṭṭam ādāya kṛtvā bahuguṇaṃ tadā | babandha netre sve rājan pativrataparāyaṇā janamejaya ||
Vaiśaṃpāyana sprach: Da nahm sie einen Streifen Seide, faltete ihn in viele Lagen und band sich die eigenen Augen zu, o König Janamejaya—Gāndhārī, ganz dem Gelübde ehelicher Treue (pativratā) ergeben. Als sie hörte, Dhṛtarāṣṭra sei blind und ihre Eltern wollten sie ihm vermählen, entschied sie aus eigenem Willen, seinen Zustand zu teilen, und verkörperte so ein strenges Ideal von Hingabe und Selbstzucht.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an austere model of marital devotion (pativrata-dharma): Gāndhārī voluntarily limits her own sight to align her life with her blind husband, presenting self-restraint and loyalty as ethical ideals—while also inviting reflection on the costs and agency involved in such vows.
In Vaiśaṃpāyana’s narration to King Janamejaya, Gāndhārī, upon learning that her intended husband Dhṛtarāṣṭra is blind, folds a silk cloth into many layers and binds her own eyes, choosing to live as if blind in solidarity with him.