Shloka 77
Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna
The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura
दाश उवाच (राज्यशुल्का प्रदातव्या कन्येयं याचतां वर | अपत्यं यद् भवेत् तस्या: स राजास्तु पितु: परम् ।।) दाशराज बोला--याचकोंमें श्रेष्ठ राजकुमार! इस कन्याको देनेमें मैंने राज्यको ही शुल्क रखा है। इसके गर्भसे जो पुत्र उत्पन्न हो, वही पिताके बाद राजा हो। त्वमेव नाथ: पर्याप्त: शान्तनोर्भरतर्षभ | पुत्र: शस्त्र भूतां श्रेष्ठ: कि तु वक्ष्यामि ते वच:,भरतर्षभ! राजा शानन््तनुके पुत्र अकेले आप ही सबकी रक्षाके लिये पर्याप्त हैं। शस्त्रधारियोंमें आप सबसे श्रेष्ठ समझे जाते हैं; परंतु तो भी मैं अपनी बात आपके सामने रखूँगा
dāśa uvāca | rājyaśulkā pradātavyā kanyeyaṃ yācatāṃ vara | apatyaṃ yad bhavet tasyāḥ sa rājāstu pituḥ param ||
Dāśa sprach: „O Bester unter den Freiern, diese Jungfrau wird nur gegeben gegen einen Brautpreis: das Königreich selbst. Das Kind, das aus ihr hervorgeht, soll nach seinem Vater König sein.“
दाश उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical tension between personal desire and dynastic duty: marriage is framed not merely as a private union but as a political covenant, where succession and the stability of the realm are treated as binding conditions.
The fisherman-guardian sets a condition for giving the maiden in marriage: the child born from her must inherit the throne after the father. This demand directly challenges the existing line of succession and sets up the later crisis that leads to a major vow to secure the marriage.