Shloka 70
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
मथ्यमाने ततो भूयः पारिजातो महाद्रुमः / आविरासीत्सुंगधेन परितो वासयञ्जगत्
Transliteration
mathyamāne tato bhūyaḥ pārijāto mahādrumaḥ / āvirāsītsuṃgadhena parito vāsayañjagat
Translation
Als das Quirlen fortdauerte, erschien erneut der gewaltige Baum Pārijāta; sein göttlicher Duft erfüllte ringsum die ganze Welt.
Word by Word
मथ्यमानेwhile (it was) being churned
मथ्यमाने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeVerb
Rootमथ् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present passive participle), Locative singular (सप्तमी एकवचन), नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे सन्दर्भानुसार; 'मथ्यमान' = being churned
ततःthen/from that (time)
ततः:
सम्बन्ध/क्रम (Relation/sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, तदर्थे अव्यय-प्रयोगः (ablatival adverb)
भूयःagain/further
भूयः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb)
पारिजातःthe Pārijāta (tree)
पारिजातः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootपारिजात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
महाद्रुमःa great tree
महाद्रुमः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहाद्रुम (प्रातिपदिक: महा + द्रुम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महान् द्रुमः)
आविरासीत्appeared
आविरासीत्:
क्रिया (Verb/predicate)
TypeVerb
Rootआ + √अस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
सुगन्धेनwith fragrance
सुगन्धेन:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootसुगन्ध (प्रातिपदिक: सु + गन्ध)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; करण (instrumental)
परितःall around
परितः:
देशाधिकरण (Locative modifier)
TypeIndeclinable
Rootपरितः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb/preposition)
वासयन्perfuming
वासयन्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeVerb
Root√वास् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; causative sense 'to perfume' (वासयति)
जगत्the world
जगत्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन