Previous Verse
Next Verse

Shloka 92

भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode

क्षुभ्यद्दिगन्तरं तत्र ववृधे युद्धमुद्धतम् / त्रिंशदक्षौहिणी सेना विशुक्रस्य दुरात्मनः

kṣubhyaddigantaraṃ tatra vavṛdhe yuddhamuddhatam / triṃśadakṣauhiṇī senā viśukrasya durātmanaḥ

Dort erbebten die Grenzen der Himmelsrichtungen, und der tobende Kampf schwoll an. Es war das Heer von dreißig Akṣauhiṇī des Viśukra, von böser Seele.

kṣubhyatshaking, trembling
kṣubhyat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṣubh (धातु)
FormVartamāna-kṛdanta (present active participle/शतृ), Neuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; agreeing with 'digantaram'
digantaramthe expanse of the quarters (horizon)
digantaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdig-antara (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; तत्पुरुष: diśām antaraṃ (space between directions)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAdverb (स्थानवाचक अव्यय)
vavṛdhegrew, increased
vavṛdhe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛdh (धातु)
FormLiṭ (Perfect/लिट्), Ātmanepada, Prathama-puruṣa (3rd), Singular
yuddhambattle
yuddham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyuddha (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
uddhatamfierce, tumultuous
uddhatam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootuddhata (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; agreeing with 'yuddham'
triṃśat-akṣauhiṇīconsisting of thirty akṣauhiṇīs
triṃśat-akṣauhiṇī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottriṃśat + akṣauhiṇī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; द्विगु समास: triṃśat-saṅkhyāyuktā akṣauhiṇī
senāarmy
senā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsenā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
viśukrasyaof Viśukra
viśukrasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootviśukra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
durātmanaḥof the evil-souled (one)
durātmanaḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootdurātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; बहुव्रीहि: duṣṭa ātmā yasya (one whose nature is evil)