Previous Verse
Next Verse

Shloka 66

Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्

मृत्योर्व्याधिर्जराशोकक्रोधासूया विजज्ञिरे / दुःखोत्तराः स्मृता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः

mṛtyorvyādhirjarāśokakrodhāsūyā vijajñire / duḥkhottarāḥ smṛtā hyete sarve cādharmalakṣaṇāḥ

Aus Mṛtyu gingen Krankheit, Alter, Kummer, Zorn und Neid hervor; all dies gilt als mehrend des Leids und als Kennzeichen von Adharma.

mṛtyoḥof death
mṛtyoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootmṛtyu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी/6), Singular
vyādhiḥdisease
vyādhiḥ:
Karta (कर्ता/Subject; first in list)
TypeNoun
Rootvyādhi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular
jarā-śoka-krodha-asūyāḥold age, grief, anger, and envy
jarā-śoka-krodha-asūyāḥ:
Karta (कर्ता/Subject; coordinated)
TypeNoun
Rootjarā (प्रातिपदिक) + śoka (प्रातिपदिक) + krodha (प्रातिपदिक) + asūyā (प्रातिपदिक)
FormDvandva (द्वन्द्व) compound; Feminine, Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन) (as a list of co-ordinate nouns)
vijajñirearose
vijajñire:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन); ‘were born/arose’
duḥkha-uttarāḥhaving sorrow as the outcome
duḥkha-uttarāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण of एते/सर्वे)
TypeAdjective
Rootduḥkha (प्रातिपदिक) + uttara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Plural; तत्पुरुषः: ‘दुःखम् उत्तरं/परिणामः येषाम्’ = having sorrow as sequel
smṛtāḥare regarded
smṛtāḥ:
Kriyā (क्रिया/predicative)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु) + ta (कृत्-प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त/कृदन्त), Masculine, Nominative, Plural; used predicatively ‘are considered/are said’
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic/causal particle (हि)
etethese
ete:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Plural
sarveall
sarve:
Viśeṣaṇa (विशेषण of एते)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Plural
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
adharma-lakṣaṇāḥcharacterized by unrighteousness
adharma-lakṣaṇāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण of एते/सर्वे)
TypeAdjective
Rootadharma (प्रातिपदिक) + lakṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Plural; तत्पुरुषः: ‘अधर्मस्य लक्षणम्’ = having the mark of adharma