Previous Verse
Next Verse

Shloka 189

Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala

Earth after Pralaya

देवाश्च पितरश्चैव ऋषयो मनवस्तथा / युगानुरूपा धर्मेण यैरिमा वर्द्धिताः प्रजाः

devāśca pitaraścaiva ṛṣayo manavastathā / yugānurūpā dharmeṇa yairimā varddhitāḥ prajāḥ

Die Götter, die Pitṛ (Ahnen), die ṛṣi und die Manus: durch das dem jeweiligen Yuga entsprechende Dharma ließen sie diese Geschöpfe gedeihen und anwachsen.

devāḥthe gods
devāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
pitaraḥthe Pitṛs/ancestors
pitaraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (particle of emphasis)
ṛṣayaḥthe sages
ṛṣayaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
manavaḥthe Manus
manavaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmanu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
tathālikewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formसमुच्चय/उपमान-अव्यय (adverb: likewise/so)
yuga-anurūpāḥappropriate to the yugas
yuga-anurūpāḥ:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootyuga (प्रातिपदिक) + anurūpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (adjective) qualifying देवाः/पितरः/ऋषयः/मनवः
dharmeṇaby/through dharma
dharmeṇa:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
yaiḥby whom
yaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)
imāḥthese
imāḥ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संकेत-सर्वनाम (demonstrative)
varddhitāḥwere increased/nurtured
varddhitāḥ:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootvṛdh (धातु)
Formकृदन्त—भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ (passive sense)
prajāḥcreatures/subjects
prajāḥ:
Karta (कर्ता/Subject in passive: logical object)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन