Shloka 115
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
तैश्व सार्धं प्रवर्तन्ते कार्याणि कारणानि च / नानात्वदर्शिनां तेषां ब्रह्मलोकनिवासिनाम्
Transliteration
taiśva sārdhaṃ pravartante kāryāṇi kāraṇāni ca / nānātvadarśināṃ teṣāṃ brahmalokanivāsinām
Translation
Mit ihnen setzen auch Wirkungen und Ursachen ein; sie, die die Vielheit schauen, wohnen in der Welt Brahmās (Brahmaloka).
Word by Word
तैःwith them/by them
तैः:
Sahakarana (सहकरण/सह)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd case, instrumental), बहुवचन; सर्वनाम
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/ conjunction)
सार्धम्together with
सार्धम्:
Saha (सह)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formअव्यय (सह/with; adverbial)
प्रवर्तन्तेproceed/operate
प्रवर्तन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
कार्याणिeffects/works
कार्याणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन
कारणानिcauses
कारणानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/ conjunction)
नानात्वदर्शिनाम्of those who see multiplicity
नानात्वदर्शिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनानात्व (प्रातिपदिक) + दर्शिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नानात्वं पश्यन्ति इति); पुंलिङ्गे षष्ठी, बहुवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम
ब्रह्मलोकनिवासिनाम्of the dwellers in Brahmaloka
ब्रह्मलोकनिवासिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootब्रह्मलोक (प्रातिपदिक) + निवासिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ब्रह्मलोके निवसन्ति); पुंलिङ्गे षष्ठी, बहुवचन