Shloka 102
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
रिपोराधत्त बृहती वक्षुषं सर्वतेजसम् / तस्य पुत्रो मनुर्विद्वान् ब्रह्मक्षत्त्रप्रवत्तकः / व्यजीजनत्पुष्करिणी वारुणी चाक्षुषं मनुम्
Transliteration
riporādhatta bṛhatī vakṣuṣaṃ sarvatejasam / tasya putro manurvidvān brahmakṣattrapravattakaḥ / vyajījanatpuṣkariṇī vāruṇī cākṣuṣaṃ manum
Translation
Von Ripu gebar Bṛhatī den allglänzenden Vakṣuṣa. Dessen Sohn war der weise Manu, Begründer der Dharmaordnung von Brahmanen und Kṣatriyas. Puṣkariṇī und Vāruṇī gebaren Cākṣuṣa Manu.
Word by Word
रिपोःof Ripu
रिपोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
आदत्तproduced/bore
आदत्त:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-दा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada
बृहतीBṛhatī (name)
बृहती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (proper name)
वक्षुषम्Vakṣuṣa (name)
वक्षुषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवक्षुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (proper name)
सर्वतेजसम्all-radiant
सर्वतेजसम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; ‘having all splendor’
तस्यof him/of that (Vakṣuṣa)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
मनुःManu
मनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
विद्वान्wise, learned
विद्वान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविद् (धातु) + वस्/वत् (कृदन्त)
Formविद्वस्-शब्द; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; present participial adjective ‘knowing/learned’
ब्रह्मक्षत्त्रप्रवत्तकःpromoter of priesthood and kingship
ब्रह्मक्षत्त्रप्रवत्तकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + क्षत्त्र + प्रवर्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; ‘one who sets in motion/establishes brahman and kṣatra’ (epithet)
व्यजीजनत्begot/produced
व्यजीजनत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + जन् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; causative (णिच्) implied: जनयति; Parasmaipada
पुष्करिणीPuṣkariṇī (name)
पुष्करिणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुष्करिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (proper name)
वारुणीVāruṇī (name)
वारुणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवारुणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (proper name)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय; conjunction
आक्षुषम्Ākṣuṣa (epithet)
आक्षुषम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआक्षुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; ‘of/related to Akṣu’ (epithet of Manu)
मनुम्Manu
मनुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular