Shloka 187
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
प्रजासु चानिकेतासु संस्थितासु क्वचित्क्वचित् / वार्त्तायां संप्रवृत्तायां धर्मे चैवोपसंस्थिते
Transliteration
prajāsu cāniketāsu saṃsthitāsu kvacitkvacit / vārttāyāṃ saṃpravṛttāyāṃ dharme caivopasaṃsthite
Translation
Und die Menschen verweilen mancherorts ohne Heimstatt; wenn vārttā—Ackerbau und Handel—einsetzt und auch das Dharma nahekommt und sich festigt.
Word by Word
प्रजासुamong the creatures/people
प्रजासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th), बहुवचन; अधिकरण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक निपात
अनिकेतासुhomeless, without dwelling
अनिकेतासु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन् (नञ्) + केत (प्रातिपदिक) → अनिकेत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th), बहुवचन; विशेषण (qualifier of प्रजासु)
संस्थितासुbeing situated/remaining
संस्थितासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम्+√स्था (धातु) → संस्थित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th), बहुवचन; अधिकरणे विशेषण (qualifier of प्रजासु)
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb: somewhere)
क्वचित्elsewhere
क्वचित्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्त देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb: elsewhere)
वार्त्तायाम्in livelihood/commerce (vārttā)
वार्त्तायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवार्त्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
संप्रवृत्तायाम्when it has begun/come into operation
संप्रवृत्तायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम्+प्र√वृत् (धातु) → संप्रवृत्त (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे विशेषण (qualifier of वार्त्तायाम्)
धर्मेin dharma, righteousness
धर्मे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक निपात
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात
उपसंस्थितेwhen it is well-established/present
उपसंस्थिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउप+सम्+√स्था (धातु) → उपसंस्थित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे (locative absolute sense with धर्मे)