Shloka 15
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
सूत उवाच कार्यमासीदृषीणां च किञ्चिद्ब्राह्मणसत्तमाः / मेरुपृष्ठं समासाद्य तैस्तदा त्विति मन्त्रितम्
Transliteration
sūta uvāca kāryamāsīdṛṣīṇāṃ ca kiñcidbrāhmaṇasattamāḥ / merupṛṣṭhaṃ samāsādya taistadā tviti mantritam
Translation
Sūta sprach: „O erhabenste Brahmanen, die Rishis hatten eine Aufgabe. Als sie den Rücken des Berges Meru erreichten, berieten sie sich damals miteinander und sprachen: ‚tv‘, so.“
Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कार्यम्a task/need
कार्यम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक; कृ धातोः -यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
ऋषीणाम्of the sages
ऋषीणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
किञ्चित्some
किञ्चित्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकिञ्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितपरिमाणवाचक (indefinite)
ब्राह्मण-सत्तमाःbest of Brahmins
ब्राह्मण-सत्तमाः:
Karta (कर्ता/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘ब्राह्मणानां सत्तमाः’
मेरु-पृष्ठम्the back/slope of Meru
मेरु-पृष्ठम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘मेरोः पृष्ठम्’
समासाद्यhaving reached
समासाद्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Gerundial)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√सद् (धातु) → समासाद्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययभाव (gerund), ‘having approached/reached’
तैःby them
तैः:
Karta (कर्ता/Agent in passive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
तदाthen
तदा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेष/विरोधार्थक निपात
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थक (quotative)
मन्त्रितम्was deliberated/consulted
मन्त्रितम्:
Kriya (क्रिया/Predicate in passive)
TypeVerb
Rootमन्त्र् (धातु) → मन्त्रित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘परामृष्टम्/परामर्शितम्’