Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana

Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”

एवं संस्तूयमानस्तु व्यक्तो भूत्वा महामतिः / देवदेवो जगद्योनिः सूर्य कोटिसमप्रभः

evaṃ saṃstūyamānastu vyakto bhūtvā mahāmatiḥ / devadevo jagadyoniḥ sūrya koṭisamaprabhaḥ

So, während er gepriesen wurde, trat der hochweise Deva der Devas hervor—Urgrund der Welt, strahlend wie Myriaden von Sonnen.

evamthus
evam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormAvyaya; manner-adverb (प्रकारवाचक अव्यय)
saṃstūyamānaḥbeing praised
saṃstūyamānaḥ:
Karta (कर्ता) with implied ‘saḥ’
TypeAdjective
Rootsam + √stu (स्तु धातु)
FormVartamāna-kṛdanta (वर्तमानकृदन्त), Śatṛ-pratyaya in passive sense (शतृ/मान), Present passive participle; Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
tuindeed, then
tu:
Sambandha/Discourse marker (निपात-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; particle (निपात)
vyaktaḥmanifest, visible
vyaktaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootvyakta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicate adjective
bhūtvāhaving become
bhūtvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (भू धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having become’
mahā-matiḥthe great-minded one
mahā-matiḥ:
Karta (कर्ता) apposition
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + mati (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (मति-शब्दः), Prathamā, Ekavacana; Karmadhāraya: ‘mahati matiḥ’ (great-minded) used as epithet
deva-devaḥthe god of gods
deva-devaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + deva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; Ṣaṣṭhī-tatpuruṣa sense: ‘devānāṃ devaḥ’ (god of gods)
jagat-yoniḥsource of the world
jagat-yoniḥ:
Karta (कर्ता) apposition
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + yoni (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; Ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ‘jagataḥ yoniḥ’ (source of the world)
sūryaḥ(like) the sun
sūryaḥ:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; used as comparison base (upamāna) with implied iva
koṭi-sama-prabhaḥwhose splendor equals crores (of suns)
koṭi-sama-prabhaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootkoṭi (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक) + prabhā (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; Tatpuruṣa: ‘koṭyā samaḥ prabhā yasya’ / ‘koṭi-samā prabhā’ (having radiance equal to crores)