Previous Verse
Next Verse

Shloka 79

प्लक्षद्वीपवर्णनम्

Description of Plakṣa-dvīpa

न शक्यो विस्तराद्वक्तुं दिव्यवर्षशतैरपि / निसर्गो यः प्रजानां तु संहारो यश्च तासु वै

na śakyo vistarādvaktuṃ divyavarṣaśatairapi / nisargo yaḥ prajānāṃ tu saṃhāro yaśca tāsu vai

Selbst in Hunderten göttlicher Jahre ließe es sich nicht ausführlich schildern—wie dort die Wesen entstehen und wie auch ihre Auflösung (saṃhāra) geschieht.

nanot
na:
Sambandha (negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNiṣedha-avyaya (negation/निषेध)
śakyaḥpossible
śakyaḥ:
Kriyā (क्रिया—predicate complement)
TypeAdjective
Rootśakya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicative adjective ‘possible’ (impersonal construction)
vistarātin detail
vistarāt:
Apādāna (अपादान/source—‘from detail’)
TypeNoun
Rootvistara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Pañcamī vibhakti (ablative/पञ्चमी), Ekavacana; adverbial ablative ‘in detail’
vaktumto describe
vaktum:
Karma (कर्म/complement of śakyaḥ—‘possible to do’)
TypeVerb
Rootvac (धातु) + tumun (कृत्)
FormKṛdanta: Tumun-anta infinitive (तुमुनन्त), ‘to speak/tell’
divya-varṣa-śataiḥwith hundreds of divine years
divya-varṣa-śataiḥ:
Karaṇa (करण/measure—‘even with’)
TypeNoun
Rootdivya + varṣa + śata (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Tṛtīyā, Bahuvacana; tatpuruṣa/dvigu sense ‘varṣaśataiḥ’ qualified by divya; instrumental of measure/time
apieven
api:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormSamuccaya/avadhāraṇa-nipāta (particle/अपि)
nisargaḥcreation; emanation
nisargaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnisarga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
yaḥwhich
yaḥ:
Karta (कर्ता/relative subject)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; relative pronoun
prajānāmof creatures
prajānām:
Sambandha (genitive—of beings)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī, Bahuvacana
tuand/but
tu:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormNipāta (particle)
saṃhāraḥdestruction; dissolution
saṃhāraḥ:
Karta (कर्ता/Subject—coordinated)
TypeNoun
Rootsaṃhāra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
yaḥwhich
yaḥ:
Karta (कर्ता/relative subject)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; relative pronoun (correlative to saṃhāraḥ)
caand
ca:
Sambandha (connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
tāsuamong them/in them
tāsu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Saptamī vibhakti (locative/सप्तमी), Bahuvacana
vaiindeed
vai:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-nipāta (emphatic particle/वै)