Shloka 68
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
तनुरंबूद्भवा सा वै देहेष्वेवोपचीयते / यया धत्ते प्रजाः सर्वाः स्थिरीभूतेन तेजसा
Transliteration
tanuraṃbūdbhavā sā vai deheṣvevopacīyate / yayā dhatte prajāḥ sarvāḥ sthirībhūtena tejasā
Translation
Jener aus Wasser entstandene Leib wächst in den Körpern selbst. Mit gefestigter Glut trägt er alle Wesen.
Word by Word
तनुःbody, form
तनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अम्बूद्भवाborn from water
अम्बूद्भवा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअम्बु (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (अम्बोः उद्भवा)
साshe/that
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-निपात (particle: indeed)
देहेषुin bodies
देहेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphasis)
उपचीयतेis accumulated, increases
उपचीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-चि (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
ययाby which
यया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
धत्तेsupports, holds
धत्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
प्रजाःcreatures
प्रजाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषण
स्थिरीभूतेनby stabilized
स्थिरीभूतेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootस्थिरी-भू (कृदन्त, √भू)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; भूतकृत् (past participle) used adjectivally
तेजसाby energy/splendor
तेजसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन