Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent

युगधर्मे परावृत्ते काले च शिथिले प्रभुः / कर्त्तुं धर्मव्यवस्थानं जायते मानुषेष्विह / भृगोः शापनिमित्तेन देवासुरकृतेन च

yugadharme parāvṛtte kāle ca śithile prabhuḥ / karttuṃ dharmavyavasthānaṃ jāyate mānuṣeṣviha / bhṛgoḥ śāpanimittena devāsurakṛtena ca

Wenn das Dharma des Zeitalters sich verkehrt und die Zeit erschlafft, wird der Herr unter den Menschen geboren, um die Ordnung des Dharma wieder aufzurichten—aus Anlass von Bhrigus Fluch und auch aufgrund dessen, was Götter und Asuras bewirkten.

yuga-dharmewhen the age-dharma
yuga-dharme:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-Time)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक) + dharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); समास: युगधर्म (तत्पुरुष: 'dharma of the age')
parāvṛttehaving declined / turned away
parāvṛtte:
Kāla/Adhikaraṇa (काल/अधिकरण—temporal condition)
TypeAdjective
Rootparā-vṛt (धातु)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; 'having turned away/declined' (agreeing with yugadharme)
kālein time
kāle:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)
śithileslackened / weakened
śithile:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootśithila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); (agreeing with kāle)
prabhuḥthe Lord
prabhuḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
karttumto establish / to do
karttum:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), अर्थ: 'to do/make'
dharma-vyavasthānamthe establishment of dharma
dharma-vyavasthānam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक) + vyavasthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); समास: धर्मव्यवस्थान (तत्पुरुष: 'arrangement/establishment of dharma')
jāyateis born
jāyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद
mānuṣeṣuamong humans
mānuṣeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootmānuṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन (Plural)
ihahere
iha:
Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (adverb of place: 'here')
bhṛgoḥof Bhṛgu
bhṛgoḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhṛgu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
śāpa-nimittenadue to the curse as the cause
śāpa-nimittena:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootśāpa (प्रातिपदिक) + nimitta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); समास: शापनिमित्त (तत्पुरुष: 'cause due to a curse')
deva-asura-kṛtenaby what was done by gods and asuras
deva-asura-kṛtena:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + asura (प्रातिपदिक) + kṛta (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); समास: देवासुर (द्वन्द्व: 'gods and asuras') + कृत (कर्मधारय/तत्पुरुष sense: 'done by'); समस्तपद: देवासुरकृत
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)