Shloka 55
Yadu-vaṃśa and the Haihaya Line: From Yadu to Kārtavīrya Arjuna
Devanagari script
प्रभावेण महाराजः प्रजास्ताः पर्यपालयत् / न तस्य वित्तनाशः स्यान्नष्टं प्रतिलभेच्च सः
Transliteration
prabhāveṇa mahārājaḥ prajāstāḥ paryapālayat / na tasya vittanāśaḥ syānnaṣṭaṃ pratilabhecca saḥ
Translation
Durch seine Ausstrahlung beschützte der Großkönig sein Volk. Sein Reichtum ging nicht verloren, und selbst Verlorenes gewann er wieder.
Word by Word
प्रभावेणby (his) power
प्रभावेण:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
महाराजःthe great king
महाराजः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहा + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् राजा)
प्रजाःthe subjects/people
प्रजाः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन
ताःthose
ताः:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम; विशेषणम् (refers to प्रजाः)
पर्यपालयत्protected, governed
पर्यपालयत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootपरि + पाल् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
वित्तनाशःloss of wealth
वित्तनाशः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवित्त + नाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (वित्तस्य नाशः)
स्यात्would be/should occur
स्यात्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
नष्टम्what was lost
नष्टम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle used substantively); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
प्रतिलभेत्would regain
प्रतिलभेत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्रति + लभ् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम