Shloka 15
Nimivaṃśānukīrtana (Genealogical Recitation of the Nimi Line) — with Atri–Soma Origin Motif
Devanagari script
तस्य यद्वर्द्धितं तेजः पृथिवीमन्वपद्यत / ओषध्यस्ताः समुद्भूतास्तेजसा खं ज्वलत्युत
Transliteration
tasya yadvarddhitaṃ tejaḥ pṛthivīmanvapadyata / oṣadhyastāḥ samudbhūtāstejasā khaṃ jvalatyuta
Translation
Sein angewachsenes Leuchten durchdrang die Erde; aus diesem Tejas gingen Heilkräuter hervor, und selbst der Himmel schien zu lodern.
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
यत्which/that
यत्:
सम्बन्ध (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
वर्द्धितम्increased
वर्द्धितम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवृध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘increased’
तेजःsplendor
तेजः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अन्वपद्यतfollowed/pervaded
अन्वपद्यत:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootअनु-√पद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ओषध्यःmedicinal plants/herbs
ओषध्यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ताःthose
ताः:
कर्ता (Karta/Apposition)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
समुद्भूताःarisen, sprung up
समुद्भूताः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-उद्-भू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेजसाby (that) splendor
तेजसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
खम्the sky
खम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ज्वलतिburns, blazes
ज्वलति:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootज्वल् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
उतand/also
उत:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/उत-कार (also/and particle)