Shloka 66
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
अग्निज्वालामयं रक्तवितानाभमलक्ष्यत / प्रलयाब्धेरिवात्यर्थमस्त्राग्निव्याकुलांभसः
Transliteration
agnijvālāmayaṃ raktavitānābhamalakṣyata / pralayābdherivātyarthamastrāgnivyākulāṃbhasaḥ
Translation
Die vom Waffenfeuer aufgewühlten Wasser erschienen überaus furchtbar wie der Ozean des Pralaya: einem roten Baldachin gleich, ganz aus Flammen bestehend.
Word by Word
अग्नि-ज्वाला-मयम्consisting of flames of fire
अग्नि-ज्वाला-मयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + ज्वाला (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (made of/consisting of); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; qualifying an implied object (scene/appearance)
रक्त-वितान-आभम्having the look of a red canopy
रक्त-वितान-आभम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootरक्त (प्रातिपदिक) + वितान (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (having the appearance of a red canopy); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अलक्ष्यतwas seen, appeared
अलक्ष्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formलङ् (imperfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; passive/impersonal sense: was seen/appeared
प्रलय-अब्धेःof the ocean at dissolution
प्रलय-अब्धेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रलय (प्रातिपदिक) + अब्धि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक
अत्यर्थम्excessively
अत्यर्थम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/तीव्रतावाचक (adverb: exceedingly)
अस्त्र-अग्नि-व्याकुल-अम्भसःof waters disturbed by the fire of weapons
अस्त्र-अग्नि-व्याकुल-अम्भसः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + व्याकुल (प्रातिपदिक) + अम्भस् (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (water agitated by weapon-fire); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन