Shloka 65
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
निरूपितमिव व्यक्तं निश्चेरुः सर्वतो दिशम् / ततः प्रचण्डपवनैः सर्वतः परिवर्त्तितम्
Transliteration
nirūpitamiva vyaktaṃ niśceruḥ sarvato diśam / tataḥ pracaṇḍapavanaiḥ sarvataḥ parivarttitam
Translation
Jene Flammen traten hervor, als wären sie deutlich gezeichnet, und strömten in alle Himmelsrichtungen. Dann wirbelten sie heftige Winde von allen Seiten durcheinander.
Word by Word
निरूपितम्as if depicted/outlined
निरूपितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनि + रूप् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त/त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; predicative with vyaktam
इवas if, like
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक (particle of comparison)
व्यक्तम्clear, manifest
व्यक्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; adverbial/predicative sense: clearly
निश्चेरुःwent out, issued forth
निश्चेरुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + चर् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद, perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन
सर्वतःfrom all sides
सर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; सर्वदिक्/परितोवाचक (adverb: from all sides)
दिशम्direction
दिशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; direction as goal/extent
ततःthen
ततः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
प्रचण्ड-पवनैःby violent winds
प्रचण्ड-पवनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रचण्ड (प्रातिपदिक) + पवन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; सर्वदिक्/परितोवाचक (everywhere)
परिवर्तितम्whirled/turned around
परिवर्तितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरि + वृत् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त/त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; passive sense: turned about