Shloka 25
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
विनाशितेषु देशेषु समुद्रोपान्तवर्त्तिषु / किमकार्षुर्मुनिश्रेष्ठ जनास्तन्निलयास्ततः
Transliteration
vināśiteṣu deśeṣu samudropāntavarttiṣu / kimakārṣurmuniśreṣṭha janāstannilayāstataḥ
Translation
Als die Länder nahe dem Meeresufer vernichtet waren, o erhabenster Weiser, was taten dann die Menschen, die dort wohnten?
Word by Word
विनाशितेषुin the destroyed
विनाशितेषु:
अधिकरण-विशेषण (Locative-qualifier)
TypeAdjective
Rootविनाशित (कृदन्त, √नश् caus. धातु)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) = ‘destroyed’
देशेषुin the regions
देशेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
समुद्र-उपान्त-वर्तिषुnear the seashore
समुद्र-उपान्त-वर्तिषु:
अधिकरण-विशेषण (Locative-qualifier)
TypeAdjective
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक) + उपान्त (प्रातिपदिक) + वर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; तत्पुरुषः (समुद्रस्य उपान्ते वर्तन्ते ये = situated near the sea)
किम्what
किम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रश्नवाचक
अकार्षुःdid
अकार्षुः:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलुङ् (Aorist/लुङ्), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
मुनि-श्रेष्ठO best of sages
मुनि-श्रेष्ठ:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनां श्रेष्ठः)
जनाःpeople
जनाः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तत्-निलयाःdwelling there
तत्-निलयाः:
कर्ता-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + निलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहिः (तत्र निलयः येषां = those whose dwelling is there / residents there)
ततःthereupon/from there
ततः:
अपादान/क्रम (Source/sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमवाचक (from there/thereupon)