Shloka 33
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
मुनिना समनुज्ञातः कृत कृत्यो महीपतिः / रथमारुह्य वेगेन सप्रियः प्रययौ पुरीम्
Transliteration
muninā samanujñātaḥ kṛta kṛtyo mahīpatiḥ / rathamāruhya vegena sapriyaḥ prayayau purīm
Translation
Vom Weisen bewilligt und seiner Pflicht vollendet, bestieg der König mit den Seinen den Wagen und eilte mit großer Geschwindigkeit zur Stadt.
Word by Word
मुनिनाby the sage
मुनिना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), एकवचन; Instrumental singular
समनुज्ञातःhaving been permitted/approved
समनुज्ञातः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्+अनु+ज्ञा (धातु) → समनुज्ञात (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; past passive participle used adjectivally
कृतdone; accomplished
कृत:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; used as qualifier in idiom
कृत्यःone whose duty is fulfilled
कृत्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (कृत्यः = कृत्यवान्/कृतकृत्यः sense)
महीपतिःthe king (lord of the earth)
महीपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमही+पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मही-या: पति:)
रथम्the chariot
रथम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
आरुह्यhaving mounted
आरुह्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ+रुह् (धातु) → आरुह्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘having mounted/ascended’
वेगेनwith speed
वेगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental of manner
सप्रियःtogether with his beloved/companions
सप्रियः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस+प्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/सह-समास (प्रियैः सह)
प्रययौwent forth
प्रययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+या (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada
पुरीम्to the city
पुरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular