Shloka 100
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
कृत्वा चैतानि नामानि दितिरिन्द्रमुवाच ह / वातस्कन्धांश्चरन्त्वेते भ्रतरो मम पुत्रकाः
Transliteration
kṛtvā caitāni nāmāni ditirindramuvāca ha / vātaskandhāṃścarantvete bhrataro mama putrakāḥ
Translation
Nachdem sie diese Namen festgelegt hatte, sprach Diti zu Indra: „Mögen meine Söhne, einander Brüder, als Scharen des Windes umherziehen.“
Word by Word
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
पूर्वकाल (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive) — ‘having made/done’
चand
च:
समुच्चय (Coordinator/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
एतानिthese
एतानि:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन — Accusative plural
नामानिnames
नामानि:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन — Accusative plural
दितिःDiti
दितिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Nominative singular
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Accusative singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
क्रिया (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन — 3rd person singular
हindeed
ह:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle)
वातस्कन्धान्wind-bands/gust-hosts
वातस्कन्धान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक) + स्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध), पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन — Accusative plural
चरन्तुlet (them) roam
चरन्तु:
क्रिया (Injunctive action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, बहुवचन — 3rd person plural (let them roam)
एतेthese
एते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural
भ्रातरःbrothers
भ्रातरः:
कर्ता (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन — Nominative plural
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति, एकवचन — Genitive singular (pronoun)
पुत्रकाःsons/dear sons
पुत्रकाः:
कर्ता (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन — Nominative plural