Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return

रममाणो यथाकामं सह ताभ्यां पुरे ऽवसत् / अन्येषां भुवि राज्ञां तु राजशब्दो न चाप्यभूत्

ramamāṇo yathākāmaṃ saha tābhyāṃ pure 'vasat / anyeṣāṃ bhuvi rājñāṃ tu rājaśabdo na cāpyabhūt

Mit beiden zusammen wohnte er in der Stadt und erfreute sich nach Belieben. Für die übrigen Könige auf Erden schien selbst das Wort „König“ nicht mehr zu gelten.

रममाणःenjoying
रममाणः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootरम् (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (Present participle/शतृ-प्रत्यय), परस्मैपद; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘rejoicing/playing’
यथा-कामम्as he wished
यथा-कामम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + काम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (adverbial compound), क्रियाविशेषण; अर्थः ‘as desired/according to wish’
सहwith
सह:
Sahartha (सहार्थ/associative)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय, सहार्थक (with; governs instrumental)
ताभ्याम्with those two (women)
ताभ्याम्:
Sahakari (सहकारी/associate)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया विभक्ति (Instrumental), द्विवचन (Dual)
पुरेin the city
पुरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन (Singular)
अवसत्dwelt
अवसत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
अन्येषाम्of other
अन्येषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine) (or generic), षष्ठी विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन (Plural)
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी विभक्ति (Genitive), बहुवचन (Plural)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/विशेष (but/however)
राज-शब्दःthe term ‘king’
राज-शब्दः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराज (प्रातिपदिक) + शब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘the word “king”’
not
:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध (negation)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (and)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, ‘even/also’
अभूत्was/occurred
अभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद