Shloka 27
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
पर्यङ्कस्थामुपागम्य मातरं विनयान्वितः / तत्पादौ संस्पृशन्मूर्ध्ना प्रणाममकरोत्तदा
Transliteration
paryaṅkasthāmupāgamya mātaraṃ vinayānvitaḥ / tatpādau saṃspṛśanmūrdhnā praṇāmamakarottadā
Translation
In Demut trat er zu seiner Mutter, die auf dem Lager saß, berührte ihre Füße mit der Stirn und erwies ihr sogleich ehrfürchtige Verehrung.
Word by Word
पर्यङ्कस्थाम्(her) who was seated on a couch
पर्यङ्कस्थाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपर्यङ्क-स्था (प्रातिपदिक; पर्यङ्क + स्था)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषण—‘मातरम्’ इति विशेष्यस्य
उपागम्यhaving approached
उपागम्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-गम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having approached’
मातरम्mother
मातरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
विनय-अन्वितःendowed with humility
विनय-अन्वितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविनय + अन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—‘सः/राजा’ इत्यस्य
तत्-पादौher feet
तत्-पादौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), द्विवचन; ‘तस्य पादौ’
संस्पृशन्touching
संस्पृशन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-√स्पृश् (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि—‘touching’
मूर्ध्नाwith (his) head
मूर्ध्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
प्रणामम्salutation
प्रणामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रणाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
अकरोत्did/made
अकरोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)