Previous Verse
Next Verse

Shloka 82

Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)

अनशनादिदुःखेन भर्त्तुर्व्यसनकर्शिता / चकाराग्निप्रवेशाय सुदृढां मतिमात्मनः

anaśanādiduḥkhena bhartturvyasanakarśitā / cakārāgnipraveśāya sudṛḍhāṃ matimātmanaḥ

Von den Qualen des Fastens und anderem Leid gezeichnet und durch das Unglück des Gatten zermürbt, fasste sie in sich den festen Entschluss, ins Feuer zu gehen.

अनशन-आदि-दुःखेनby/through the suffering such as fasting
अनशन-आदि-दुःखेन:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootअनशन (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + दुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; हेतु/कारणवाचक (cause)
भर्तुःof (her) husband
भर्तुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
व्यसन-कर्शिताworn down by calamity/misfortune
व्यसन-कर्शिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यसन (प्रातिपदिक) + कर्शित (कृदन्त; √कृश् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त-विशेषण
चकारmade/formed
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अग्नि-प्रवेशायfor entering the fire
अग्नि-प्रवेशाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + प्रवेश (प्रातिपदिक; √विश् धातु-निष्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनवाचक (purpose)
सुदृढाम्very firm
सुदृढाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + दृढ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
मतिम्intention/mind
मतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आत्मनःof herself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; स्ववाचक (reflexive)