Shloka 16
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
संतो भुजिष्यातनयं सत्कुर्वन्त्यात्मपुत्रवत् / भवता तु कृतोनैव सत्कारो वचसापि हि
Transliteration
saṃto bhujiṣyātanayaṃ satkurvantyātmaputravat / bhavatā tu kṛtonaiva satkāro vacasāpi hi
Translation
Die Frommen ehren selbst den Sohn eines Dieners wie den eigenen; doch du hast mir nicht einmal mit Worten Ehrerbietung erwiesen.
Word by Word
सन्तःgood people, the virtuous
सन्तः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
भुजिष्य-तनयम्the son of a servant
भुजिष्य-तनयम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभुजिष्य (प्रातिपदिक) + तनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भुजिष्यस्य तनयः)
सत्कुर्वन्तिthey honour
सत्कुर्वन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootसत् (उपसर्ग/पूर्वपद) + कृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद; ‘सत्’ उपपदेन सह ‘honour’ अर्थे
आत्म-पुत्र-वत्as (if) their own son
आत्म-पुत्र-वत्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित-प्रत्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (adverbial ‘like/as’); अव्ययीभावः (आत्मपुत्र इव)
भवताby you
भवता:
कर्ता (Agent in passive sense/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; आदरार्थे ‘भवत्’
तुbut
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-अव्यय (but/however)
कृतःdone
कृतः:
क्रिया (Predicative)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कृतः (अस्ति)’—‘done/made’
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
एवat all/indeed
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
सत्कारःhonour, respectful reception
सत्कारः:
कर्ता/विषय (Subject/topic)
TypeNoun
Rootसत्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वचसाby words
वचसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक-अव्यय (also/even)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चयार्थक-अव्यय (indeed/for)