Shloka 5
Agastyopadeśa: Viṣṇupada-stava-sādhanā and Paraśurāma’s Darśana of Hari
Devanagari script
यत्र गङ्गा समुद्भूता वामस्य महात्मनः / पदाग्रात्क्रमतो लोकांस्तद्बलेस्तु विनिग्रहे
Transliteration
yatra gaṅgā samudbhūtā vāmasya mahātmanaḥ / padāgrātkramato lokāṃstadbalestu vinigrahe
Translation
Dort entsprang die Ganga aus der Spitze seines linken Fußes, als jener große Geist, um Bali zu zügeln, die Welten Schritt um Schritt maß.
Word by Word
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverb) ‘where’
gaṅgāGaṅgā
gaṅgā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṅgā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
samudbhūtāarose
samudbhūtā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ud-bhū (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘arisen/issued forth’
vāmasyaof the left (side)
vāmasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootvāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of the left (side)’ (qualifying mahātmanaḥ)
mahātmanaḥof the great-souled one
mahātmanaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of the great-souled one’
pada-agrātfrom the forepart of the foot
pada-agrāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक) + agra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (padasya agrāt) ‘from the tip/front of the foot’
kramataḥas (he) stepped
kramataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootkram (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त; षष्ठी/पञ्चमी एकवचन रूपेण अव्ययीभाववत् प्रयोगः; ‘while striding/stepping’ (genitive absolute-like)
lokānworlds
lokān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
tatthat
tat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘that’ (referring to the act/event)
baleḥof Bali
baleḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootbali (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of Bali’
tuindeed/but
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) ‘but/indeed’
vinigrahein the subjugation
vinigrahe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvi-ni-graha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in the restraint/subjugation’