Shloka 35
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
विसर्जयामास मुदा दत्त्वा शस्त्राणि चादरात् / सो ऽयमत्रागतो भद्रे मेत्रसाधनतत्परः
Transliteration
visarjayāmāsa mudā dattvā śastrāṇi cādarāt / so 'yamatrāgato bhadre metrasādhanatatparaḥ
Translation
Freudig entließ er ihn, nachdem er ihm die Waffen ehrerbietig übergeben hatte. O Edle, eben dieser ist hierher gekommen, eifrig in der Übung der Maitrī, der heiligen Freundlichkeit.
Word by Word
विसर्जयामासdismissed/sent away
विसर्जयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√सृज् (धातु) + आमास (परस्मैपद-परिप्रयोग)
Formलिट्/लङ्-समर्थित परिप्रयोग ‘आमास’ सहित; प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘विसर्जयामास’ = विसर्जयति स्म (periphrastic perfect)
मुदाwith joy
मुदा:
Hetu/Instrument (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतौ प्रयोग (with joy)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√दा (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having given’
शस्त्राणिweapons
शस्त्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
आदरात्out of respect
आदरात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे (from/through respect)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अयम्this (person)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
आगतःhas come
आगतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भद्रेO auspicious lady
भद्रे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधनपदम्
मेत्रसाधनतत्परःintent on the practice of ‘metra’
मेत्रसाधनतत्परः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमेत्र-साधन-तत्पर (प्रातिपदिक; मेत्र + साधन + तत्पर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (मेत्रस्य साधने तत्परः)