Previous Verse
Next Verse

Shloka 58

Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya

Awakening of the King and Morning Observances

स्वीकर्तव्या हि सा धेनुस्त्वया त्वं रत्नभागयतः / तपोधनानां हि कुतो रत्नसंग्रहणादरः

svīkartavyā hi sā dhenustvayā tvaṃ ratnabhāgayataḥ / tapodhanānāṃ hi kuto ratnasaṃgrahaṇādaraḥ

Diese Kuh sollst du gewiss annehmen, denn du bist der Teilhaber an den Kostbarkeiten. Woher sollten Asketen, reich an Tapas, Verlangen nach Schatzsammeln haben?

svīkartavyāto be accepted
svīkartavyā:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsvi√kṛ (धातु) + tavya (क्तव्य प्रत्यय)
FormGerundive (क्तव्य), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); agrees with ‘dhenuḥ’
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormEmphatic particle (निपात-अव्यय)
that
:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
dhenuḥcow
dhenuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhenu (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
tvayāby you
tvayā:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun ‘tvad’, Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun ‘tvad’, Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
ratna-bhāga-yataḥof one entitled to jewel-share
ratna-bhāga-yataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeAdjective
Rootratna (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक) + √yam (धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle (क्त) used adjectivally; Masculine (पुंलिङ्ग), Genitive (षष्ठी/6), Singular (एकवचन); compound sense: ‘of one who is entitled to a share of jewels’ (रत्नस्य भागः यस्य)
tapodhanānāmof ascetics (whose wealth is austerity)
tapodhanānām:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक) + dhana (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (षष्ठी/6), Plural (बहुवचन); बहुव्रीहि: ‘those whose wealth is austerity’ (तपः धनं येषाम्)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormEmphatic particle (निपात-अव्यय)
kutaḥhow could there be?
kutaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkutaḥ (अव्यय)
FormInterrogative/negative adverb (प्रश्न/निषेधार्थ-अव्यय) ‘whence/how (could there be)?’
ratna-saṃgrahaṇa-ādaraḥdesire/interest in collecting jewels
ratna-saṃgrahaṇa-ādaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootratna (प्रातिपदिक) + saṃgrahaṇa (प्रातिपदिक) + ādara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुष: ‘interest/respect for collecting jewels’ (रत्नसंग्रहणे आदरः)