Shloka 70
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
तपश्चचार देवेशं विनिवेश्यात्ममानसे / भृगूपदिष्टमार्गेण भक्त्या परमया युतः
Transliteration
tapaścacāra deveśaṃ viniveśyātmamānase / bhṛgūpadiṣṭamārgeṇa bhaktyā paramayā yutaḥ
Translation
Dem von Bhṛgu gewiesenen Pfad folgend, von höchster Bhakti erfüllt, übte er Askese, indem er den Herrn der Götter in seinem Innern verankerte.
Word by Word
तपःausterity
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘तपः चचार’ इति कर्मरूपेण
चकारperformed
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘चकार’ = performed/did
देवेशम्the Lord of the gods
देवेशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव + ईश (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘देवानाम् ईशः’)
विनिवेश्यhaving placed
विनिवेश्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि + नि + विश् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष अव्यय (absolutive): ‘having placed/installed’
आत्मin his own
आत्म:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययभावेन पूर्वपद (indeclinable-like first member) ‘आत्म-’ = ‘one’s own’; ‘मानसे’ इत्यस्य विशेषणम्
मानसेin the mind
मानसे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
भृगूपदिष्टमार्गेणby the path instructed by Bhṛgu
भृगूपदिष्टमार्गेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभृगु + उपदिष्ट + मार्ग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘भृगु-उपदिष्ट’ (भृगुणा उपदिष्टः) तृतीया-तत्पुरुषः; तत् + ‘मार्ग’ (उपदिष्टः मार्गः) कर्मधारय; समस्तं करणम्
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
परमयाsupreme
परमया:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootपरमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘भक्त्या’ इत्यस्य विशेषणम्
युतःendowed (with)
युतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘रामः’ इत्यस्य विशेषणम्