Brahma Purana — On Varna Mobility Through Conduct, Karma, and Food-Ethics, Shloka 36
Devanagari script
दक्षः शिष्टजनान्वेषी शेषान्नकृतभोजनः वृथा मांसं न भुञ्जीत शूद्रो वैश्यत्वम् ऋच्छति //
Translation
Vers (36) im Brahma-Purana zeigt die Fortführung der reinen Überlieferung und den enzyklopädischen Charakter des Werkes.
Word by Word
dakṣaḥcompetent
dakṣaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootdakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (able/competent)
śiṣṭa-jana-anveṣīone who seeks the company of the cultured/virtuous
śiṣṭa-jana-anveṣī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootśiṣṭa (प्रातिपदिक) + jana (प्रातिपदिक) + anveṣin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (शिष्टजनान् अन्वेषति इति)
śeṣa-anna-kṛta-bhojanaḥone who eats only the remaining food (after offering/others)
śeṣa-anna-kṛta-bhojanaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootśeṣa (प्रातिपदिक) + anna (प्रातिपदिक) + kṛta (कृ धातु, क्त/कृदन्त) + bhojana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (शेषान्नेन कृतं भोजनं यस्य)
vṛthāwithout reason; in vain
vṛthā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootvṛthā (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: in vain/without cause)
māṃsammeat
māṃsam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootmāṃsa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
bhuñjītashould eat
bhuñjīta:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootbhuj (भुज् धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधि), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
śūdraḥa Śūdra
śūdraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśūdra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vaiśyatvamVaiśya-status
vaiśyatvam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootvaiśyatva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (गत्यर्थक-क्रियायाः कर्म)
ṛcchatiattains; reaches
ṛcchati:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootṛ (ऋ धातु; ऋच्छ्-आदेश)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
Speaker
Not specified in the provided excerpt