Home›Srimad Bhagavatam›Tritiya Skandha›Adhyaya 8›Shloka 30
←Previous Verse
Next Verse→

Srimad Bhagavatam — Tritiya Skandha, Shloka 30

Transmission of Bhāgavata Wisdom and Brahmā’s Vision of the Supreme Lord on Ananta

Devanagari script

चराचरौको भगवन्महीध्र- महीन्द्रबन्धुं सलिलोपगूढम् । किरीटसाहस्रहिरण्यश‍ृङ्ग- माविर्भवत्कौस्तुभरत्नगर्भम् ॥ ३० ॥

Transliteration

carācarauko bhagavan-mahīdhram ahīndra-bandhuṁ salilopagūḍham kirīṭa-sāhasra-hiraṇya-śṛṅgam āvirbhavat kaustubha-ratna-garbham

Translation

Wie ein gewaltiger Berg stand der Herr als Wohnstatt aller beweglichen und unbeweglichen Wesen. Er ist der Freund der Schlangen, denn Ananta-Śeṣa ist Sein Gefährte und Diener. Wie ein Berg mit tausend goldenen Gipfeln erschienen die Hauben Anantas mit goldenen Helmen; und wie ein Berg voller Edelsteine war Sein Leib ganz mit kostbaren Juwelen geschmückt. In den Wassern des Pralaya wird Er bisweilen als eingetaucht gesehen.

Synonyms
चरmoving
चर:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
अचरnon-moving
अचर:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
ओकःabode
ओकः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootओकस्/ओकः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘आवास/गृह’ अर्थे; समासाङ्ग
चर-अचर-ओकःthe abode of moving and non-moving beings
चर-अचर-ओकः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootचर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्वन्द्वपूर्वक-तत्पुरुषः (चराणाम् अचराणां च ओकः)
भगवत्divine, glorious
भगवत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; समासाङ्ग
महीधरम्mountain
महीधरम्:
Karma (कर्म) / Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootमहीधर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘पर्वत’ अर्थे
भगवत्-महीधरम्the divine mountain
भगवत्-महीधरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक) + महीधर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (भगवान् महीधरः)
अहीन्द्रof the serpent-king
अहीन्द्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअहीन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (6th), एकवचन; समासाङ्ग
बन्धुम्kinsman, relative
बन्धुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन
अहीन्द्र-बन्धुम्kinsman of the serpent-king
अहीन्द्र-बन्धुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअहीन्द्र (प्रातिपदिक) + बन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अहीन्द्रस्य बन्धुः)
सलिलwater
सलिल:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया/षष्ठी (3rd/6th), एकवचन; समासाङ्ग
उपगूढम्submerged, enveloped
उपगूढम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप+गुह् (धातु) → उपगूढ (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम्
सलिल-उपगूढम्enveloped by water
सलिल-उपगूढम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसलिल (प्रातिपदिक) + उपगूढ (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (सलिलेन उपगूढम्)
किरीटcrown
किरीट:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिरीट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
साहस्रthousandfold
साहस्र:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसाहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘सहस्रसम्बन्धि’
हिरण्यgold
हिरण्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
शृङ्गम्peak, horn
शृङ्गम्:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
किरीट-साहस्र-हिरण्य-शृङ्गम्having golden peaks like thousands of crowns
किरीट-साहस्र-हिरण्य-शृङ्गम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootकिरीट (प्रातिपदिक) + साहस्र (प्रातिपदिक) + हिरण्य (प्रातिपदिक) + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (हिरण्यस्य शृङ्गम्; किरीट-साहस्रवत्)
आविर्भवत्manifesting, appearing
आविर्भवत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआविर् (अव्यय) + भू (धातु) → भवत् (कृदन्त, शतृ)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले; विशेषणम्
कौस्तुभKaustubha (gem)
कौस्तुभ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकौस्तुभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (6th), एकवचन; समासाङ्ग
रत्नjewel
रत्न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी/प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
गर्भम्womb, interior, containing
गर्भम्:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
कौस्तुभ-रत्न-गर्भम्containing the Kaustubha jewel
कौस्तुभ-रत्न-गर्भम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootकौस्तुभ (प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक) + गर्भ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कौस्तुभस्य रत्नस्य गर्भः)
Characters & Entities
B
Bhagavān (Śrī Viṣṇu/Nārāyaṇa)
K
Kaustubha

FAQs

This verse describes Bhagavān manifesting from within the waters, revealing His cosmic, mountain-like form as the shelter of all beings—signifying His transcendence and His role as the source and support of creation.

The Kaustubha jewel is a distinctive mark of Viṣṇu’s supreme divinity; its mention emphasizes that the appearing form is not ordinary but the fully opulent Personality of Godhead.

Use the imagery for meditation: remember the Lord as the inner support of all life, and cultivate steadiness in bhakti by contemplating His protective presence even when He seems “hidden,” like within the waters.

←Previous Verse
Next Verse→