Atharva Veda 15.11.5: Kanda 15, Anuvaka 2, Sukta 11, Mantra 5

Sukta 11

Sanskrit (Devanagari)

यदे॑न॒माह॒ व्रात्य॑ त॒र्पय॒न्त्विति॑ प्रा॒णमे॒व तेन॒ वर्षी॑यांसं कुरुते

Sanskrit recitationAtharva Veda 15.11.5

IAST Transliteration

yád enam ā́ha vrā́tya tarpáyantv íti prāṇám evá téna várṣīyāṁsaṁ kurute

English Translation (Griffith/Whitney)

In that he saith unto him, ‘O Vrātya, let them refresh thee,’—thereby he maketh the vital breath itself more abundant.

Translation

Wenn er zu ihm spricht: „O Vrātya, mögen sie dich erquicken (sättigen)“, — dadurch macht er den Prāṇa selbst, den Lebenshauch, reichlicher.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: that (which)
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द

• एनम्: him
• एनम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एनद्/एनम् (एनद्-प्रयोग)

• आह: said
• आह: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अह् (ब्रू/वद्-अर्थे) / √अह्

• व्रात्य: O Vrātya
• व्रात्य: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: व्रात्य (प्रातिपदिक)

• तर्पयन्तु: let them satisfy / refresh
• तर्पयन्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √तृप् (तर्पणे) → तर्पयति (णिच्)

• इति: thus
• इति: (वाक्य-समाप्ति/उद्धरणचिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• प्राणम्: vital breath
• प्राणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)

• एव: indeed / just
• एव: (निपात/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• तेन: by that
• तेन: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वर्षीयांसम्: greater / more excellent
• वर्षीयांसम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वर्षीयस् (तुलनात्मक-विशेषण; वृद्ध/वर्ष्मन्-सम्बद्ध) → वर्षीयांस्

• कुरुते: makes
• कुरुते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Vrātya complex)

Devata: Prāṇa (vital breath) as the effected power; Vrātya as catalyst

Chandas: Ritual prose / explanatory style

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: karuna