Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 29

Devanagari script

लोकसाक्षी त्रिलोकेशः कर्त्ता हर्त्ता तमिस्रहा । तपनस्तापनश्चैव शुचिः सप्ताश्ववाहनः

Transliteration

lokasākṣī trilokeśaḥ karttā harttā tamisrahā | tapanastāpanaścaiva śuciḥ saptāśvavāhanaḥ

Translation

তিনি লোকসাক্ষী, ত্রিলোকেশ, কর্তা ও হর্তা, অন্ধকারনাশক; তপন-তাপন, পবিত্র, এবং সপ্তাশ্ববাহন।

Word by Word

• लोकसाक्षी: witness of the world
• लोकसाक्षी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + साक्षिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (लोकस्य साक्षी)

• त्रिलोकेशः: lord of the three worlds
• त्रिलोकेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्रिलोकस्य ईशः)

• कर्त्ता: doer, creator
• कर्त्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृ (धातु) + तृ (कृत्-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृवाचक-तृदन्त (agent noun)

• हर्त्ता: remover, taker away
• हर्त्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हृ (धातु) + तृ (कृत्-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृवाचक-तृदन्त

• तमिस्रहा: destroyer of darkness
• तमिस्रहा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तमिस्र (प्रातिपदिक) + ह (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधार)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (तमिस्रं हन्ति/हरति इति)

• तपनः: Tapan(a) (the heating one; Sun)
• तपनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपन् (प्रातिपदिक; तप् धातोः शतृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तापनः: heating, burner (Sun)
• तापनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तापन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)

• शुचिः: pure, bright
• शुचिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• सप्ताश्ववाहनः: whose chariot is drawn by seven horses
• सप्ताश्ववाहनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सप्ताश्वानां वाहनः/यस्य वाहनं सप्ताश्वाः)

Speaker

Unspecified (stotra section within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Sūrya-stava: witness and chariot segment)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Sūrya rides a chariot drawn by seven horses; rays dispel a dark veil over the worlds; below, the three worlds are shown; Sūrya’s gaze is calm yet all-seeing, with planets as attendants.

Characters & Entities

• Sūrya
• Triloka
• Sapta-aśva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Sun is invoked as the remover of inner and outer darkness—truth, purity, and order are attributes to cultivate.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra by context, where this Sūrya-stava is taught and recited.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit: meditative recitation of Sūrya’s names/attributes as a devotional practice.