Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17
Devanagari script
तस्य तं वीक्षमाणस्य संजाताः पावकार्चिषः । ताभिः स धनुषा युक्तो भस्मसात्समपद्यत
Transliteration
tasya taṃ vīkṣamāṇasya saṃjātāḥ pāvakārciṣaḥ | tābhiḥ sa dhanuṣā yukto bhasmasātsamapadyata
Translation
তাঁর দৃষ্টিতে অগ্নিশিখা উদ্ভূত হল। সেই শিখায় সে—ধনুক হাতে রেখেই—ভস্মীভূত হয়ে গেল।
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (masc. understood), षष्ठी-विभक्तिः (genitive), एकवचनम् (singular)
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (masculine), द्वितीया-विभक्तिः (accusative), एकवचनम् (singular)
वीक्षमाणस्यof (him) who was looking
वीक्षमाणस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Root√ईक्ष् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्तः (present active participle), पुंलिङ्गः (masculine), षष्ठी-विभक्तिः (genitive), एकवचनम् (singular)
संजाताःarose / were produced
संजाताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle used predicatively), स्त्रीलिङ्गे बहुवचनम् (fem. plural) प्रथमा-विभक्तिः (nominative)
पावकार्चिषःflames of fire
पावकार्चिषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपावक + अर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः (feminine), प्रथमा-विभक्तिः (nominative), बहुवचनम् (plural)
ताभिःby those (flames)
ताभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः (feminine), तृतीया-विभक्तिः (instrumental), बहुवचनम् (plural)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा-विभक्तिः (nominative), एकवचनम् (singular)
धनुषाwith the bow
धनुषा:
Sahakāraka (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः (neuter), तृतीया-विभक्तिः (instrumental), एकवचनम् (singular)
युक्तःjoined/armed
युक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle), पुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा-विभक्तिः (nominative), एकवचनम् (singular)
भस्मसात्to ashes
भस्मसात्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभस्म + सात् (अव्ययभाव-समास)
Formअव्ययम् (indeclinable), क्रियाविशेषणम् (resultative adverb)
समपद्यतbecame / was reduced
समपद्यत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√पद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)
Speaker
Sūta (deduced)
Skanda Dialogue
Listener: देवी/पार्वती
Visual Art Cues
Scene: शिव की दृष्टि से अग्नि-शिखाएँ निकलतीं; कामदेव धनुष पकड़े हुए ही अग्नि से घिरकर भस्म हो जाता; राख के कण व ज्वाला-रेखाएँ
Characters & Entities
Ś
ŚivaK
KāmadevaFAQs
Desire, even when divinized, is powerless before the fire of awakened consciousness; restraint and insight are central to dharma.
The act is part of the Prabhāsakṣetra-māhātmya sequence that culminates in Śiva’s abiding at Prabhāsa.
None; it narrates the decisive event of Kāma’s burning.