Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो ब्रह्मेश्वरं गच्छेत्तस्य दक्षिणतः स्थितम् । ब्रह्मणा स्थापितं पूर्वं ब्रह्मकुण्डसमीपतः । त्रिषु लोकेषु विख्यातं रक्ष्यमाणं गणैर्मम

īśvara uvāca | tato brahmeśvaraṃ gacchettasya dakṣiṇataḥ sthitam | brahmaṇā sthāpitaṃ pūrvaṃ brahmakuṇḍasamīpataḥ | triṣu lokeṣu vikhyātaṃ rakṣyamāṇaṃ gaṇairmama

ঈশ্বর বললেন—তারপর তার দক্ষিণদিকে অবস্থিত ব্রহ্মেশ্বরে যেতে হবে। ব্রহ্মকুণ্ডের নিকটে পূর্বে ব্রহ্মা কর্তৃক প্রতিষ্ঠিত এই লিঙ্গ ত্রিলোকে প্রসিদ্ধ এবং আমার গণদের দ্বারা রক্ষিত।

īśvaraḥĪśvara (Lord Śiva)
īśvaraḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formक्रम/अपादानार्थक-अव्यय (then; from there)
brahmeśvaramBrahmeśvara (a Śiva-liṅga/temple)
brahmeśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbrahma (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
gacchetshould go
gacchet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
tasyaof it/that
tasya:
Sambandha (Reference/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
dakṣiṇataḥto the south (of it)
dakṣiṇataḥ:
Adhikarana (Relative location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootdakṣiṇataḥ (अव्यय)
Formदिशावाचक-अव्यय (ablatival adverb: 'to the south/right of')
sthitamsituated
sthitam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsthā (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (brahmeśvaram इति विशेष्येण सह)
brahmaṇāby Brahmā
brahmaṇā:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
sthāpitamestablished
sthāpitam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsthā (धातु)
Formणिच्-प्रयोजकात् भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय; causative sense 'caused to be placed'); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (brahmeśvaram इति विशेष्येण सह)
pūrvamformerly
pūrvam:
Sambandha (Time/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: formerly)
brahma-kuṇḍa-samīpataḥnear the Brahma-kuṇḍa
brahma-kuṇḍa-samīpataḥ:
Adhikarana (Proximity/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootbrahma (प्रातिपदिक) + kuṇḍa (प्रातिपदिक) + samīpa (प्रातिपदिक) + tas (तस्-प्रत्यय)
Formसमासान्त-तस्-प्रत्ययान्त-अव्यय; स्थानवाचक (ablatival adverb: 'from/near')
triṣuin the three
triṣu:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; (lokeṣu इति विशेष्येण सह)
lokeṣuworlds
lokeṣu:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
vikhyātamrenowned
vikhyātam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-khyā (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (brahmeśvaram इति विशेष्येण सह)
rakṣyamāṇambeing protected
rakṣyamāṇam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootrakṣ (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्-प्रत्यय; passive sense), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (brahmeśvaram इति विशेष्येण सह)
gaṇaiḥby the gaṇas (attendants)
gaṇaiḥ:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
mamamy
mama:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Brahmeśvara (near Brahmakūṇḍa)

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Devī/Umā)

Scene: Īśvara speaks to Devī, pointing out a southern shrine: Brahmeśvara near Brahmakūṇḍa; gaṇas stand as vigilant guardians around the sanctum; pilgrims approach along a path.

Ī
Īśvara (Śiva)
B
Brahmā
B
Brahmeśvara
B
Brahmakūṇḍa
G
Gaṇas
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

Seek holy places established by great deities; approaching a protected Śiva-liṅga near a tīrtha is portrayed as inherently auspicious.

Brahmeśvara near Brahmakūṇḍa in Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsakṣetramāhātmya).

A pilgrimage instruction: “go to Brahmeśvara” (darśana/visit), emphasizing its sanctity and divine protection.