Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 57

द्वादशात्मा स विज्ञेयो मोक्षदः सर्वदेहिनाम् । एकचक्रांकितो यस्तु द्वारवत्यां सुशोभनः

dvādaśātmā sa vijñeyo mokṣadaḥ sarvadehinām | ekacakrāṃkito yastu dvāravatyāṃ suśobhanaḥ

তিনি দ্বাদশ-রূপ বলে জ্ঞেয়, সকল দেহধারীর মোক্ষদাতা। যিনি এক চক্রচিহ্নিত, তিনি দ্বারাবতীতে অতিশয় শোভিত।

dvādaśātmāone of twelvefold nature
dvādaśātmā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvādaśa + ātman (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (dvādaśa-ātmā: having twelve forms/aspects)
saḥhe/that one
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम
vijñeyaḥto be known/recognized
vijñeyaḥ:
Vidheyavisheshana (Predicate qualifier/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootvi + jñā (धातु) + ya (कृत् प्रत्यय)
Formकर्तव्यतार्थक कृदन्तः (gerundive/भाव्य), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘सः’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम् (to be known)
mokṣadaḥgiver of liberation
mokṣadaḥ:
Vidheyavisheshana (Predicate qualifier/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootmokṣa + da (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (mokṣasya dātā: giver of liberation)
sarvadehināmof all embodied beings
sarvadehinām:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootsarva + dehin (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी (6th case), बहुवचनम्; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (sarve dehinaḥ: all embodied beings)
ekacakrāṃkitaḥmarked with a single discus
ekacakrāṃkitaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka + cakra + aṅkita (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (ekena cakreṇa aṅkitaḥ: marked with one discus)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun: who)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्ययम्; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
dvāravatyāmin Dvāravatī (Dwaraka)
dvāravatyām:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdvāravatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, सप्तमी (7th case), एकवचनम्
suśobhanaḥvery splendid/beautiful
suśobhanaḥ:
Vidheyavisheshana (Predicate qualifier/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootsu + śobhana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (सु-शोभनः: very beautiful)

Skanda (deduced)

Tirtha: Dvāravatī/Dvārakā

Type: kshetra

Scene: A radiant Viṣṇu-presence in Dvāravatī, emphasized through a single Sudarśana-cakra mark; the city’s sea-facing sanctity frames the ‘twelve-formed’ mystery as a luminous theological diagram.

M
Mokṣa
D
Dvāravatī (Dvārakā)
E
Eka-cakra
D
Dvādaśa-ātmā

FAQs

Sacred emblems associated with Bhagavān at a tīrtha are portrayed as universally liberating when rightly understood and revered.

Dvāravatī (Dvārakā), in connection with Cakratīrtha and cakra-marked sacred tokens.

Implicit veneration/recognition of the cakra-marked object; the verse primarily classifies the sacred sign and its mokṣa-giving power.