Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

चित्रांगदश्च गन्धर्व उर्वशी च वराप्सराः । यो राजा सर्ववृक्षाणां शालश्चापि महाद्रुमः

citrāṃgadaśca gandharva urvaśī ca varāpsarāḥ | yo rājā sarvavṛkṣāṇāṃ śālaścāpi mahādrumaḥ

গন্ধর্ব চিত্রাঙ্গদ এবং শ্রেষ্ঠা অপ্সরা উর্বশী; আর সকল বৃক্ষের রাজা নামে খ্যাত মহাদ্রুম শাল—এঁরাও সেখানে প্রতিষ্ঠিত।

चित्रांगदःCitrāṅgada (proper name)
चित्रांगदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्राङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
गन्धर्वःa Gandharva
गन्धर्वः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उर्वशीUrvaśī
उर्वशी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउर्वशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वराप्सराःexcellent apsarases
वराप्सराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवरा (प्रातिपदिक) + अप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Plural); कर्मधारय-समास (वरा अप्सराः)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
राजाking
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सर्ववृक्षाणाम्of all trees
सर्ववृक्षाणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + वृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; कर्मधारय-समास (सर्वे वृक्षाः)
शालःthe śāla tree
शालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय (particle: 'also/even')
महाद्रुमःa great tree
महाद्रुमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + द्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् द्रुमः)

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya narrative style within Skanda Purāṇa)

Tirtha: Dvārakā (divine garden/assembly)

Type: kshetra

Scene: A luminous court-garden of Dvārakā: Citrāṃgada the Gandharva with vīṇā, Urvaśī dancing; beside them a towering Śāla tree revered as vṛkṣa-rāja, with lamps and garlands at its base.

C
Citrāṃgada
U
Urvaśī
Ś
Śāla (tree)
G
Gandharva
A
Apsaras

FAQs

Tīrthas unite the celestial and terrestrial—divine beings and sacred trees together proclaim the site’s spiritual eminence.

Dvārakā, described with its revered beings and sacred arboreal symbols.

No explicit ritual; the verse emphasizes veneration-worthy presences (notably the sacred tree).