Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

सावित्रीं च ततो दृष्ट्वा ब्रह्मणा स्थापितां च वै । कृत्वा चायतनं दिव्यं स्वां मूर्तिं सन्निवेश्य च । नाम चक्रे तदा देव्याः स्वयं तस्याः पितामहः

sāvitrīṃ ca tato dṛṣṭvā brahmaṇā sthāpitāṃ ca vai | kṛtvā cāyatanaṃ divyaṃ svāṃ mūrtiṃ sanniveśya ca | nāma cakre tadā devyāḥ svayaṃ tasyāḥ pitāmahaḥ

তারপর ব্রহ্মা কর্তৃক প্রতিষ্ঠিত সাবিত্রী দেবীকেও দেখে, তিনি এক দিব্য মন্দির নির্মাণ করে নিজের মূর্তি প্রতিষ্ঠা করলেন; তখন স্বয়ং পিতামহ ব্রহ্মা সেই দেবীর নামকরণ করলেন।

sāvitrīmSāvitrī (goddess)
sāvitrīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsāvitrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय; ‘then/thereafter’
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Prior action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having seen’
brahmaṇāby Brahmā
brahmaṇā:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; instrumental singular (agent in passive sense)
sthāpitāminstalled/established
sthāpitām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; agreeing with sāvitrīm
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
vaiindeed
vai:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय; particle ‘indeed’
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Prior action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having made’
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
āyatanama shrine/abode
āyatanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootāyatana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular
divyamdivine
divyam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; agreeing with āyatanam
svāmhis own
svām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsva (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; agreeing with mūrtim
mūrtimform/image
mūrtim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmūrti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular
sanniveśyahaving installed/placed
sanniveśya:
Kriyāviśeṣaṇa (Prior action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootsam-ni-viś (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having placed/installed’
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
nāmaa name
nāma:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular
cakremade/gave
cakre:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd person singular perfect
tadāthen
tadā:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय; ‘then’
devyāḥof the goddess
devyāḥ:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; genitive singular
svayamhimself
svayam:
Karta (Emphatic to subject/कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय; reflexive/emphatic adverb ‘himself’
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; genitive singular
pitāmahaḥthe Grandfather (Brahmā)
pitāmahaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpitāmaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular

Narrator (describing Brahmā’s consecration acts in the tīrtha complex)

Tirtha: Sāvitrī-āyatana (Dvārakā)

Type: kshetra

Scene: Brahmā (Pitāmaha) beholds Sāvitrī and establishes a radiant shrine; a divine image is installed, and the Goddess is ceremonially named.

S
Sāvitrī
B
Brahmā (Pitāmaha)
Ā
Āyatana (shrine)
M
Mūrti (image)

FAQs

Sacred geography is sustained through consecration—shrines, images, and divine naming that anchor devotion in a place.

A Sāvitrī-related shrine within the same Dvārakā Māhātmya sacred complex associated with Brahmā’s establishments.

Temple-making and installation: creating a divine shrine (āyatana), installing an image (mūrti), and formal naming—acts of consecration.