Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 140
Devanagari script
मूर्छया सहितो राजन्किंचित्कालमधोमुखः । ततः स चेतनो भूत्वा मुमोच निशिताञ्छरान्
Transliteration
mūrchayā sahito rājankiṃcitkālamadhomukhaḥ | tataḥ sa cetano bhūtvā mumoca niśitāñcharān
Translation
হে রাজন! মূর্ছিত হয়ে সে কিছুক্ষণ অধোমুখে রইল। তারপর চেতনা ফিরে পেয়ে সে তীক্ষ্ণ তীর নিক্ষেপ করল।
Word by Word
मूर्छयाwith fainting / in a swoon
मूर्छया:
Sahakari/Hetu (Accompaniment/Cause nuance)
TypeNoun
Rootमूर्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
सहितःaccompanied (by)
सहितः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसहित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √सह्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; मूर्छया इति सह तृतीया-योगः
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
किंचित्a little
किंचित्:
Visheshana (Quantifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकिंचित् (अव्यय/सर्वनाम-नपुंसक)
Formअव्यय; परिमाणवाचक (a little/somewhat)
कालम्time (for a while)
कालम्:
Kriya-visheshana (Duration/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालपरिमाणे द्वितीया (accusative of duration)
अधोमुखःface-down, with face lowered
अधोमुखः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधस् (अव्यय/प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (अधः मुखं यस्य/अधोमुखः)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदनन्तर-कालवाचक
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चेतनःconscious
चेतनः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचेतन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वकालिक-क्रिया
मुमोचreleased, shot
मुमोच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
निशितान्sharp, whetted
निशितान्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिशित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √शा/शि ‘to sharpen’)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; शरान् इति विशेषणम्; क्त-प्रत्ययान्त
शरान्arrows
शरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
Speaker
Narrator (addressing a King as listener within the frame-story)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: King (rājan)
Visual Art Cues
Scene: The wounded foe lies face-down in a brief faint; then he lifts himself, eyes blazing, and releases a volley of sharp arrows back toward the goddess.
Characters & Entities
K
King (rājan, listener)D
Dānava (implied)FAQs
Even after setbacks, the forces of adharma may rally; vigilance and steadfastness in dharma remain necessary.
None; this verse continues the combat narration within Arbuda-khaṇḍa.
None.