Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 33›Shloka 29
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

त्वया पूर्वं सुरार्थाय प्रपीतः पयसांनिधिः । वातापिश्च तथा दैत्यो भक्षितो द्विजकण्टकः

Transliteration

tvayā pūrvaṃ surārthāya prapītaḥ payasāṃnidhiḥ | vātāpiśca tathā daityo bhakṣito dvijakaṇṭakaḥ

Translation

পূর্বে দেবতাদের কল্যাণার্থে তুমি সমুদ্রের জল পান করেছিলে; আর ব্রাহ্মণদের কণ্টক দানব বাতাপিকেও তুমি গ্রাস করেছিলে।

Word by Word
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; पुल्लिङ्गे (सामान्य-प्रयोगः), तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम् — Pronoun; Instrumental case, Singular
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम् (कालवाचक-क्रियाविशेषणम्) — Indeclinable adverb of time
सुरार्थायfor the sake of the gods
सुरार्थाय:
Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् अर्थः); पुल्लिङ्गः, चतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदान), एकवचनम् — Dative singular
प्रपीतःwas drunk up
प्रपीतः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootप्र-पा (धातु)
Formकृदन्तः; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि-प्रत्ययः (Past Passive Participle); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — PPP, nominative singular masculine
पयसाम्of waters
पयसाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम् — Genitive plural
निधिःtreasure, repository
निधिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिधि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular
पयसांनिधिःthe ocean (repository of waters)
पयसांनिधिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपयसाम् (पयस्) + निधिः (निधि)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (पयसाम् निधिः); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular masculine
वातापिःVātāpi
वातापिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवातापि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Proper noun, nominative singular
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्ययम् (conjunction) — ‘and’
तथाlikewise, also
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम् (रीतिवाचक-क्रियाविशेषणम्) — Indeclinable adverb
दैत्यःthe demon
दैत्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular
भक्षितःwas eaten, devoured
भक्षितः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Formकृदन्तः; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि-प्रत्ययः (Past Passive Participle); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — PPP, nominative singular masculine
द्विजकण्टकःa thorn to the twice-born (a tormentor of Brahmins)
द्विजकण्टकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + कण्टक (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानाम् कण्टकः = द्विजानां पीडकः); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular masculine
Speaker

Bhāskara (Sūrya)

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas/ṛṣis at the recitation (Naimiṣa context typical)

Visual Art Cues

Scene: A radiant sage (Agastya implied) performs a cosmic act: the ocean’s waters drawn into his mouth; nearby, the demon Vātāpi—deceptive and hostile to brāhmaṇas—is subdued/consumed, while devas look on in relief.

Characters & Entities
B
Bhāskara (Sūrya)
A
Agastya
D
Devas
O
Ocean (payasāṃnidhi)
V
Vātāpi

FAQs

Dharma is safeguarded when enlightened sages remove obstacles—cosmic (ocean) or moral (demonic oppression).

This verse recalls Agastya’s famed deeds; it supports the māhātmya narrative authority rather than naming a particular tīrtha in this line.

No explicit ritual is prescribed; the verse is encomium (praise) establishing Agastya’s capability.

←Previous Verse
Next Verse→