Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 163

निर्विकल्पेन चित्तेन यदि ध्यातो महेश्वरः । तेन सत्येन दुष्टोऽयं पापात्मा ब्राह्मणाधमः । ईदृक्कायो भवत्वाशु गुरुर्मे येन धर्षितः

nirvikalpena cittena yadi dhyāto maheśvaraḥ | tena satyena duṣṭo'yaṃ pāpātmā brāhmaṇādhamaḥ | īdṛkkāyo bhavatvāśu gururme yena dharṣitaḥ

“যদি অবিচল চিত্তে আমি মহেশ্বরের ধ্যান করে থাকি, তবে সেই সত্যের বলে—যে দুষ্ট পাপাত্মা, ব্রাহ্মণদের মধ্যে অধম, আমার গুরুকে অপমান করেছে—সে অচিরেই আমারই মতো দেহধারী হোক।”

निर्विकल्पेनwithout doubt/without wavering
निर्विकल्पेन:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनिर्विकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; 'चित्तेन' इत्यस्य विशेषणम्
चित्तेनwith (my) mind
चित्तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional)
ध्यातःmeditated upon
ध्यातः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootध्यै (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि—'महेश्वरः' इत्यस्य विशेषणम् (i.e., 'is meditated upon')
महेश्वरःMaheśvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—महेश्वरः (कर्मधारय/तत्पुरुषः: 'महान् ईश्वरः')
तेनby that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम
सत्येनby (this) truth
सत्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
दुष्टःwicked
दुष्टः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject attribute)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'अयम्' इत्यस्य विशेषणम्
अयम्this (man)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
पापात्माsinful-souled
पापात्मा:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject attribute)
TypeNoun
Rootपाप + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—पापात्मा ('पापः आत्मा यस्य')
ब्राह्मणाधमःthe lowest among Brahmins
ब्राह्मणाधमः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject attribute)
TypeNoun
Rootब्राह्मण + अधम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—ब्राह्मणाधमः (षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः: 'ब्राह्मणेषु अधमः')
ईदृक्such, like this
ईदृक्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootईदृश् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'कायः' इत्यस्य विशेषणम्
कायःbody
कायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवतुlet it become
भवतु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन
आशुquickly
आशु:
Kala/Prayojaka (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
गुरुःthe teacher
गुरुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन
येनby whom
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative)
धर्षितःinsulted/assaulted
धर्षितः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject attribute)
TypeAdjective
Rootधृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'गुरुः' इत्यस्य विशेषणम्

Disciple (uttering a truth-assertion / satya-prayoga curse)

Scene: The disciple, steadying his mind, invokes Maheśvara and pronounces a truth-backed curse: the offender should instantly assume a serpent-like body, matching the affliction that has dishonored the guru.

M
Maheśvara
Ś
Śiva
G
Guru
B
Brāhmaṇa

FAQs

Meditation and truth-power should align with dharma; invoking spiritual merit to punish others—especially in anger—creates grave consequences.

Not named in this verse; it belongs to the chapter’s broader tīrtha-glorification setting.

No formal ritual; it references satya (truth-assertion) and dhyāna (meditation) as potent spiritual acts.

AI

Ask anything about this verse

Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App